ÇANAKKALEDE ASKERİ VE SİVİL BATIKLARDAN ÖNEMLİLERİ
ÇANAKKALE’DEKİ ASKERİ VE SİVİL BATIKLARIN ÖNEMLİLERİ
Çanakkale Boğazında sayısız batık bulunur. Bunların bir kısmı 1. Dünya Savaşından kalma olanlar, bir kısmı da gemi çarpışmaları ile gerçekleşen batmalardır. Savaş batıkları çoğunlukla boğazın Ege çıkışında yoğun olarak bulunurlar ve bazıları da gemi trafiğinin yoğun olduğu orta kısımlardadır. Çarpışma ile batan gemilerden, çok hızlı batanlar orta sulara gömülmüş, yavaş batanlar ise kendilerini sığ bir bölgeye yönlendirip sahile oturtmaya çalışmışlardır. Ancak boğazın bir çok yerinde sığlık az olduğundan gemilerin bir çoğu sahile gelemeden 20-30 metrelere gömülmüşlerdir.
MESUDİYE SAVAŞ GEMİMİZ N40°07.098'-E26°23.248' 10-12 m ile 28 m. arasındaki derinlikte Kpz-Sarısığlık arası)
SAPHIR DENİZALTISI N40°10.737'- E26°23.689' Nara 55 m. Pol isk. 600m.
IRRESISTIBLE SAVAŞ GEMİSİ N40°04.457'- E26°20.418' Dardanos açığı 39-61m.
E-15 DENİZALTISI Kepez’e 10 mil mesafede karaya oturdu.4-6 m. de kalıntıları vardır. JOULE DENİZALTISI 44 metre derinlikte Kepez yakınlarında
MAJESTIC SAVAŞ GEMİSİ N40°02.307'- E26°10.648' 22 m. Sed.bahir fener açığı
İNGİLİZ ŞATLARI Teke koyu açıklarında 24-28 m. iki adet
MARIOTTE DENİZALTISI N40°11.292'- E26°24.334' Nara Burnunda kıyıya çekilmiş ve yarısının üzerine iskele yapılmış durumda E-7 DENİZALTISI N40°11.881'-E26°23.055' Nara. 96 m. Dumlupınar’a 150 m. mesafede
GOLIATH SAVAŞ GEMİSİ N40 02 323-E26 12 288 55m.
LUNDY BATIĞI 4017’47.3’’-E2612’47.8” 18-30 M Suvla Körfezinde KAPTAN FRANGOS Ticari gemidir.Çarpışarak batmıştır.
GAULOİS Kumkale açıklarında, yaklaşık 52 metre derinde.
ATILAY DENİZALTISI 14 Temmuz 1942'de mayına çarpıp battı.Gökçeada yakınlarındadır. ÜSKÜDAR GEMİMİZ N40°11.228'- E26°24.207' 18 m. Nağara yakınları
MİDİLLİ KRUVAZORU N40°05- E26°02 Limni adası civarında
OCEAN SAVAŞ GEMİSİ Boğazın Ege çıkışına doğru
LOUIS DESTROYERI Suvla Koyu açıklarında HMS ARNO DESTROYERİ 23 3 1918'de HMS Hope ile çarpıştı ve Çanakkale'de kayboldu. Yer bilgisi yok.
SU ARITMA GEMİSİ N 40° 18' 48.2"-E 26° 13' 32.8" Suvla Körfezinde
ALMAN TORPİDO GEMİSİ Çanakkale Yat Limanı ucunda 16 m.derinlikte. BOUVET SAVAŞ GEMİSİ N40°02.428'-E26°17.799'Erenköy açıklarında 60m.
CARTHAGE GEMİSİ Seddülbahir Teke Koyu.Demirli iken U-21 tarafından batırıldı.O sırada cephane boşaltıyordu.
HALEP VAPURU Akbaş koyunda 17-22 metre derinliklerde
DUMLUPINAR DENİZALTISI N40°11.843'-E26°23.026' 84 m. Nara GOISSA DEVRİYE YATI 15.11.1918'de Çanakkale'de mayına çarptı ve battı.
JOULE DENİZALTISI Kepez yakınlarında 44 metrede
M-28 MONITOR GEMİSİ Kuzu koyunda (Gökçeada) batırıldıl MILO BUHARLISI Arıburnu Kuzey Plajında kalıntıları görülebilir. TRIUMPH SAVAŞ GEMİSİ Kabatepe’de 56-72 metre derinlerde yatmaktadır. Gemi hala tek parça halinde ve sağlamdır.
CEYHUN N40°12.717'- E26°29.519' 20 m. Özbek köyü açıkları
DİĞER BATIKLAR
GEMİNİN ADI
GRT
BAYRAK DEVLETİ SAHİBİ
BATMA-KARAYA OTURMA NEDENİ TARİHİ
KONUMU (KOORD.)
YÜKÜ
YOUSSEF
497
Lübnan
Çatışma
28.04.1975
40 25 24 K
27 46 30 D
Hayvan - Et
HIZIR KAHRAMAN O.
294
T.C.
-
-
21.11.1996
Armutlu Bozburun
Kum
YEŞİLIRMAK-I (Yüzer Maçula)
-
T.C.
Ulaştırma Bakanlığı
-
1993
Kuzu Limanı 1 Nolu Rıhtım
-
YÜZER MAÇULA
-
T.C.
Hasan Kara
-
1987
Gökçeada 3 Nolu Rıhtım
-
KADIKÖY (Yolcu Gemisi)
31
T.C.
Tevfik Ercanoğlu
Demir Tarama
22.08.1997
Edremit Körfezi
-
SUALP
-
T.C.
Sualp Ürkmez
Su Alma
06.10.1997
Edremit Körfezi
-
ŞİRİN BAHÇE
256
T.C.
Hüseyin Altuğ
Yıpranma
30.12.1998
40 25 24 K
27 46 30 D
-
ALEXOYOM MERCURES
1850
Kamboçya
-
12.02.1999
Bozcada
Sunta
DEL MARİNER
3982
Yunanistan
Çatışma
26.07.1999
39 48 05 K
25 52 06 D
Konteyn
MESUDİYE:
13 Aralık 1914 tarihinde Boğaz'daki mayın hatlarımızı korumak için Sarısığlar'da sabit bir batarya olarak demirliyken İngiliz B11 denizaltısı tarafından torpillenerek batırılan ve içerisinde 34 denizcimizin şehit olduğu Mesudiye gemimizin 10-12 metrelerdeki enkazına (gemi sökümünden sonra geriye kalan kalıntılarına) dalınarak sualtı film çekimi yapılmıştır. Bu gemiden sağ kurtarılan denizcilerle Boğaz'ın iki yakasında denizatlılara karşı ilk savunma-gözetleme hattı oluşturulmuştur.
SAPHIR:
Müttefiklerin ilk denemesinde Çanakkale Boğazını sualtından geçmeye çalışan Yzb. Henri Fournier komutasındaki Fransız Saphir denizaltısı 15 Ocak 1915 tarihinde Nara'da batırılmıştır. İsa Reis gambotu ve Nusrat gemimiz tarafından denizaltı mürettebatından 13 denizci sağ kurtarılmış, 14 Fransız denizci ölmüştür. Ölen denizcilerin gömüldüğü tahmin edilen Fransız mezarlığında inceleme yapılmış ancak harap haldeki mezarlıkta bir ize rastlanılmamıştır. Batık; Nara akaryakıt iskelesine çok yakın bir mevkide 55 metre derinlikte kulesi ve kıç tarafı sökülmüş (1970'lerde Metear tarafından) yatmaktadır. Geminin pruvası, sarnıçları doldurmak için kullanılan ştandroları ve mayın deflektörleri incelenmiş ve sualtı çekimleri yapılmıştır.
IRRESISTIBLE :
18 Mart 1915 tarihinde batan 3 büyük müttefik savaş gemisinden biri olan Irresistible pervaneleri ve makine dairesi kısmen sökülmüş olarak 68 metre derinlikte yatmaktadır.( Irresistible : İngiliz savaş gemisi, Çanakkale Boğazı'nın dibinde 39-61 metreler arasında yatıyor.) Dardanos açıklarındaki 15.800 tonluk ve 130 metre uzunluğundaki batığa dalış yapılarak sualtı filmi çekilmiştir. Geminin 18 Mart'ta Türk istihkamlarını ateş altına alan 6 inch'lik borda topları görüntülenmiştir.
JOULE:
1 Mayıs 1915 tarihinde, Yzb. Dupetit Thouars komutasında Kepez-Havuzlar arasındaki IIA mayın hattında mayına çarparak batan Fransız Joule denizaltısı bulunmuş ve 44 metrede yatan denizaltı enkazının yan taramalı sonar ile yüksek çözünürlükte çekimi yapılmıştır. Derinliğin normal hava ile scuba dalışa çok uygun olmasına rağmen batığın gemi yolu üzerinde olması ve güçlü akıntılar sebebiyle Çanakkale Savaşı'nın bu tek el değmemiş Fransız denizaltısına dalış yapılamamıştır. 29 mürettebatıyla derinlerde yatan Joule kapsamlı bir araştırmayı beklemektedir.
MAJESTIC:
27 Mayıs 1915 tarihinde Otto Hersing komutasındaki Alman U21 denizaltısı tarafından Seddülbahir açıklarında torpillenerek batırılan İngiliz Majestic zırhlısına dalınarak sualtı film çekimi yapılmıştır. 40 denizcinin öldüğü Majestic 25-30 metre derinlikte tamamen dağılmış olarak durmaktadır. 12 inch'lik top mermileri, kıç taret yuvası, köprü üstü, gemi direklerinin ve zırhların bir kısmı sualtında görülebilmektedir. Belgeselde Müttefik deniz güçlerinin Türk sularındaki faaliyetlerine karşılık Çanakkale'ye gelen Alman U21 denizaltısının Majestic ve Triumph savaş gemileri dışında Heimburg komutasındaki Alman UB14 denizaltısının Royal Edward ve Southland gibi müttefiklere asker taşıyan nakliye gemilerini Ege'de ve E20 denizaltısını Marmara'da batırması da anlatılacaktır.
İNGİLİZ ŞATLARI:Teke koyu açıklarında 24-28 metrelerde bulunan iki adet Şat'a dalış yapılmış ve bu şatlardan birisinin yanında bulunan tekerlekli (volanlı) aracın ‘Lokomobil' olduğu tespit edilmiştir. Su arıtmada kullanılan ve hala üzerindeki derecesi ve geyçiyle duran bu çok değerli ve nadir parçanın korunmasına yönelik ileride özel bir çalışma yapılması gerekli görülmüştür.
MARIOTTE:
26 Temmuz 1915'te Çimenlik kalesinden açılan ateş ile vurulan ve Mesudiye'den kurtarılan denizci askerler tarafından mürettebatı esir alınan Fransız Mariotte denizaltısı uzun yıllar Çimenlik kalesinin yakınında karada kalmış daha sonra sökülmüş ve bir kısmı da Nara'da askeri bölge içerisinde bir iskelenin altına temel olmuştur. İskelenin altındaki enkazın incelenebilmesi için üzerindeki betonun kaldırılmasıyla yakın zamanda ortaya çıkan Mariotte enkazında askeriye tarafından kapsamlı bir temizlik ve kurtarma çalışması yapıldığı görülmüş.
E7:
4 Eylül 1915 tarihinde Marmara'ya ikinci seferini yapmakta olan Yzb. Cochrane komutasındaki İngiliz E7 denizaltısı Nara'da 30-35 metre derinlikte denizaltı mania hatlarımıza takılmış ve Alman UB14 denizaltısı komutanı Heimburg ve aşçısı tarafından atılan sualtı bombalarıyla yüzeye çıkmaya zorlanmıştır. Tüm mürettebatı esir alınan denizaltı kaptanı tarafından batırılmıştır. E7; 96 metre derinlikte, 4 Nisan 1953 tarihinde batan Dumlupınar denizaltımıza 100-125 metre mesafede bulunmuştur. Her iki batığın da yan taramalı sonar ile çekimleri yapılmıştır.
GOLİATH:
1915 yılında Marmara Denizi'nde düşman denizatlılarına karşı devriye nöbeti tutan Muavenet-i Milliye 10 Mayıs'ta Çanakkale'ye çağrıldı. Gemi komutanı Kd. Yüzbaşı Ahmet Saffet'e çok gizli bir emir verilmişti. Çanakkale Savaşı'nın belki de seyrini değiştirecek gizli saldırı için artık önlerinde sadece birkaç gün vardı...
Arıburnu ve Seddülbahir cephelerinde üç aydan beri aralıksız devam eden savaşta İngiliz ve Fransızlara ait düşman donanması Türk siperlerini şiddetli top ateşleri altında bulunduruyordu. Özellikle Morto koyunda yatan iki İngiliz savaş gemisi Goliath ve Cornwallis taarruza kalkan Türk birliklerini top ateşi yağmuruna tutarak bölgeyi cehenneme çevirmekteydi. Ahmet Yüzbaşı'nın aldığı gizli emir 12-13 Mayıs gecesi bu gemilere karşı yapılacak saldırıyla ilgiliydi.
Türklerin 'Kocakarı' adını taktıkları ve savaşın başından üzerlerine ölüm yağdıran Goliath artık hedefteydi. Toplarının gürlemesinin bu saldırıyla kesilmesi umut ediliyordu.
Muavenet-i Milliye, 1909 yılında Almanya'da denize indirilmiş 765 ton kapasitesinde, 72.1 metre boyunda ve 3 adet torpido kovanı olan ufak bir muhripti. Böyle küçük bir geminin 13.000 tonluk dev bir savaş gemisini avlaması için dahiyane bir plan yapıldı. Saldırı gece yarısından biraz sonra olarak planladı. Böylece, Goliath'daki bir vardiyanın uykuya olan ihtiyacı ile diğer ayakta olan vardiyanın da uyku sersemliğinden faydalanılacaktı.
Gemiye torpido uzmanı Alman Yüzbaşı Rudolph Firle müşavir olarak verilmişti. Tüm hazırlıkların tamamlanmasının ardından 12 Mayıs gece yarısını biraz geçe, Muavenet 8 mil süratle Rumeli kıyılarına adeta sürünürcesine Boğaz dışına doğru seyretti. Bacasından dumanla birlikte kızıllık da çıkmasın diye kazanlar da söndürülmüştü. Saat 01.00'a doğru gözcüler, tam pruvada Eskihisarlık Burnu'na bordalarını vermiş iki düşman zırhlısının görüldüğünü rapor ettiler. Ayrıca iki muhrip de karakol geziyordu. O sırada birden düşman gemilerinin birinin köprü üstündeki ışıldağının parıldadığı görüldü. Gözcüler belli ki üzerine doğru gelmekte olan hayalet tekneyi fark etmişti. Muavenet gerçekten zordaydı. Kıdemli Yüzbaşı Ahmet Saffet soğukkanlılığını hiç kaybetmeden, ışıldakçısına aynı işareti vermesini söyledi: "0" (yani parola?)
Bir anlamda, soruya soruyla cevap vermek oluyordu bu! İstiyordu ki, İngilizler bir an için olsa bile şaşırsınlar, o da bir anlık tereddütten yararlanabilsin!
Dev zırhlıyla artık aralarında 300-400 metre vardı. Ahmet Yüzbaşı önce kovanlardaki üç torpidonun da gönderilmesini emretti sonra da 'Makine tam yol ileri" komutunu verdi. Muavenet hızla uzaklaşırken müthiş bir infilak sesi gecenin karanlığını yırttı. Arkasından bir daha... Sonra bir daha... Üç torpido da hedefini bulmuş, Goliath; toplam 750 mürettebatından 570'iyle birlikte Morto Koyu'nda 70 metre derinliğe gömülmüştü.
LUNDY:
1908 yapımı 188 tonluk batık Suvla körfezindedir. Bu koy Büyük Kemikli Burnu ile Küçük Kemikli Burunları arasında kalan bölgededir. Kaynaklara göre Lord Kitchener`in İngiliz bakanlar kuruluna verdiği çekilme önerisini Fransa ve Rusya da destekleyince 7 Aralık`ta İngilizler, Arıburnu ile Suvla Körfezini kesin olarak boşaltma kararı aldı. İngilizler geri çekilirken pek çok savaş donanımını da geride bırakmışlardı. Suvla Körfezi`nden Arıbunu`na kadar olan bölgede 5 büyük gemi ve 60dan fazla nakliye sandalını batırıp kaçmışlardı. İngilizlerin ve Anzakların kaçarken bıraktıkları gemilerden biridir. 12 kişilik mürettebatı olduğu sanılan gemi, 84 yıldır bizim konuğumuz olarak sualtındaki tarihimize ev sahipliği yapmaktadır. Geminin silueti 13. metrelerden sonra belirir. 18. metrede geminin güvertesinde kaptan köşkünde dolaşabilirsiniz. Tabanı yaklaşık 28-30 metrelere oturmuş olan Lundy`nin pervanesi henüz üstündedir. Saç kısımlar çeşitli mor renkli yumuşakçalarla kaplanmıştır
KAPTAN FRANCO:Franco asfalt hammaddesi taşıyan Yunan bandıralı bir yük gemisi. Sancak baş tarafa bir Romen yük gemisi etkili bir şekilde çarparak saç gövdeye büyük bir yırtık oluşturuyor. Kaptan kendini sahile yönlendirse de 40 metre derinlikte Yolculuk son buluyor. Yüzeyden bakıldığında sahil oldukça yakın fakat aniden derinleşen boğaz ancak 40 metre gibi derin bir bölgede batığı barındırıyor. Gemi iskele tarafına yatık şekilde yatıyor. Ambarlarda bulunan hammadde blokları ise zemine yayılmış.Batık, direkleri, pervane ve dümeniyle bozulmamış bir bütün şeklinde duruyor. Esas ilginç olan batığın kuytu bölümlerinde renkli yumuşak mercanlar bulunuyor. Bu mercanlar yıllar geçtikçe belirgin bir şekilde çoğalmaktalar.
GAULOİS:Kumkale açıklarında, yaklaşık 52 metre derinde. Gemi geçiş yolu üzerindedir.
TCG ATILAY DENIZALTISI: (1938-1942)
Atılay denizaltısı, yaklaşık, elli yıllık bir aradan sonra, İstanbul tersanelerinde inşa edilen ilk denizaltı gemisiydi. 1939 yılında, Haliç tersanelerinde denize indirilmişti. Atılay'la birlikte, benzer üç denizaltının isim babalığını Atatürk yapmıştı. Başbakan Celal Bayar'a ulaştırılan notun sağ üst köşesinde "17.1.1938" tarihi yazmaktadır: "Yeni dört denizaltı gemimiz için bulduğumuz isimler şunlardır; 1. Saldıray, 2. Batıray, 3. Atılay, 4. Yıldıray. Bunların manalarını izaha bile hacet olmadığı kanaatindeyim. Manaları, son Türkçe olan bu kelimelerin kendisindedir yani saldıran, batıran, atılan, yıldıran." Haliç'te Valide taş kızaklarında yapılan Atılay denizaltısı, 1939 yılının 19 Mayıs günü, Donanma Komutanı Amiral Şükrü Okan'ın eşi Nadire Okan'ın "Atılay sana muzafferiyetler, muvaffakiyetler dilerim" sözünün ardından şampanya şişesinin baş tarafına vurulup kırılmasıyla denize indirilir. Atılay'ın sessiz dünyaya ilk kez "Merhaba" dediği gün son derece anlamlıdır. Bağımsız bir ülke kurma amacıyla yola koyulan Bandırma vapuru yolcularının, 1919 yılının 19 Mayıs günü Samsun'da karaya adım atışlarının 20. yıldönümüdür, törenin yapıldığı gün... Ve üç denizaltıyla birlikte Atılay'ın da adını koyan Mustafa Kemal Atatürk'tür. Bu denizaltı battıktan yıllar sonra Almanyadan alınan denizatlıların isimleri de bu denizaltıların isimleriyle aynı koyulmuştur.
Denizaltılar ikinci dünya savası sırasında etkin bir şekilde kullanılıyordu. Türkiye, gelebilecek her türlü tehlikeye, bilhassa boğazlara yöneltilecek bir denizaltı hücumuna karşı tetikteydi. 14 Temmuz 1942'de, Türk denizaltılarından biri, Çanakkale Boğazı'nda yer alan, manyetik güvenlik hatlarını kontrol etmek için, boğazın derinliklerine daldı. Bir emniyet botu, yüzeyden, Atılay'ı takip ediyordu. Bu takip, bir süre sonra, kötü hava nedeniyle yarım kaldı.... Saatler geçti.... Atılay'dan hiç bir ses çıkmadı. Aynı gece, saat 8:30'a doğru, denizaltının battı şamandırası bulundu. Şamandıradaki telefon işliyor, ancak mürettebattan ses çıkmıyordu. Atılay denizaltısı, 38 personeli ile birlikte batmıştı.
14 Temmuz 1942'de, Üsteğmen Fahir Karayel, Çanakkale Boğazı'nın Ege Denizi çıkışında saat 20.30'da gördüğü "Battı" şamandırasına "belki bir umut" diyerek yaklaşır. Telefonun ahizesini kaldırıp seslenir ama karşılık alamaz. Saat 14.30'da, Boğaz'ın Morta yakınlarında dalan Atılay'ın geri dönmeyişiyle yüreklere düşen ateş, denizaltının "Battı"şamandırasının bulunduğu haberinin duyulmasıyla yangına dönüşür. Serseri bir mayına çarpan, komutanlığını Binbaşı Sadi Gürcan'ın yaptığı Atılay, 39 denizciyle batık gemiler mezarlığı olan Çanakkale'deki yerini alır. Hamiyet Yüceses'in, ardından ünlü "Makber" şarkısını söylediği eşi "Elektrikçi Başçavuş" Fethi Yüceses de, Atılay'da görev yapan denizaltıcılar arasındadır! Atılay, batan ilk denizaltımızdır. Ayhan Hünalp'in, Dumlupınar'ın batışının hüznüyle yazdığı "Teğmenim" adlı şiirde, Çanakkale'de batan bu iki denizaltı birlikte anılır:
Gemilerin de kardeşliği vardır Teğmenim
Gemilerin de kaderi vardır
Şimdi biz omuz omuzayız
Birimiz Atılay birimiz Dumlupınar
Bir siperde iki Mehmet gibiyiz
Deryalar içinde maviler üstünde.
Araştırmacı Selçuk Kolay ekibi ile , batık denizaltı Atılay'ı aramak üzere, 2 Haziran 1994 tarihinde Çanakkale'nin Morto koyundan denize açıldı. Atılay'ın 1942'de takip ettiği yaklaşık rota üzerinden, Ege'ye doğru yol almaya başladılar. Araştırma teknesi, her türlü manyetometrik ve sonar araştırmasına uygun bir donanıma sahipti. Ekiptekiler, araştırma sahası olarak belirledikleri bölgelerin koordinatlarını harita üzerinde son kez gözden geçirdiler. Araştırmacılar, hava ve akıntı durumunu göz önüne alarak, öncelikli araştırma bölgesini saptadılar. Yan taramalı sonar vericisi, denizin derinliklerine salındı. Sonar ekranının önünde heyecanlı bir bekleyiş başladı. Birkaç saat geçmiş, ancak henüz bir sonuç alınamamıştı. GPS adı verilen uydudan sinyal alan, mevki tayin cihazından faydalanılıyordu. Açık denizde Atılay'ı aramak, çölde toplu iğne aramaya benziyordu. Günün sonunda bölgenin dörtte üçünü taramış, ancak sonuç alamamışlardı. Gün biterken, araştırma ekibi, son araştırma bölgesini bir şamandırayla belirleyip, geceyi geçirmek üzere yakın bir koya döndüler. Ertesi gün çalışmalarına, bıraktıkları yerden devam ettiler. Çalışmaya balamalarından bir kaç saat sonra yan taramalı sonarda şekiller belirmeye başladı. Yaklaşık seksen metre boyunda bir batığın kaydı çıkmaya başlamıştı. Kayıtta görünen pozisyonun üstünden geçtiklerinde, sonar ekranında, altmış sekiz metre derinlikte bir batık açıkça görülüyordu. Yan taramalı sonar kaydını tekrar incelediklerinde, bunun bir denizaltı olduğundan, artık emindiler. Başarmışlardı. Dalış hazırlıklarına başladılar. 68 metre, kısıtlı dalış süresi veren bir derinlikti.Hesapladılar, ve bu derinlikte, en fazla on dört dakika kalmaya karar verdiler. Geminin planları üzerinde çalışarak, aşağıda yapacakları araştırmaya hazırlandılar. Ve dalış başladı.
Batışın gerçek sebebi neydi? Çanakkale Boğazı'nda 14 Temmuz 1942'de kaybolan ilk Türk denizaltısı Atılay. Yıllarca nerede olduğu, niye battığı anlaşılamayan bu denizaltıyı 52 yıl sonra Selçuk Kolay ve ekibi buldu. Denizaltında yapılan araştırmada 1.5 cm.'lik bir delik görüldü. Böylece Atılay'ın, I. Dünya Savaşı'ndan kalma bir mayına çarparak battığı anlaşıldı.
TCG ATILAY DENİZALTISINDA ŞEHİT OLAN VATAN EVLATLARIMIZ: VATAN SİZE MİNNETTARDIR.
ATILAY DENİZALTI GEMİSİ PERSONELİ
(SUBAYLAR)
SADİ GÜRCAN ( GÜV.BNB. KOMUTAN )
SEBATİ TAŞÖZ ( GÜV. YZB. II. KOMUTAN )
AHMET TÖRÜN ( MAK. YZB. BAŞ ÇARKÇI )
RAUF BAYKAL ( GÜV.ÜTĞM. VARDİYA SB )
ADNAN ERÜL ( MAK. YZB. II: ÇARKÇI )
AHMET ATAKAN ( GD.SUBAY VARDİYA SB. )
HASAN GÜNEŞ
İBRAHİM ERBAŞ
MUSTAFA ÖZBEK
TEMEL KÜÇÜKOĞLU
TEMEL YENİGÜN
MEHMET ASLANTÜRK
ENVER KARAER
İSMAİL YILDIZ
HALİL EKİNCİ
İLYAS ÜNAL
DİLŞAT ÇAKAL
CEMAL BAHAR
MEHMET ÇİLHOROZ
EYÜP KAÇMAZ
HÜSEYİN GENÇER
HALİL KÜÇÜK
ÜSKÜDAR GEMİSİ:
Yer : Çanakkale Boğazı (Nara)
Derinlik: 17 m
Batık tarihi : 27 Nisan 1915
Osmanlı Nakliye Gemisi
Çanakkale Müstahkem Mevki Mayın Grup Komutanı Binbaşı Nazmi Bey,
günlüğünde şöyle diyordu: "27 Nisan 1915 Reşit Paşa vapuru İstanbul’dan asker yüklü olarak geldi.Nara Burnu'nda durduğu sırada düşman ateşine maruz kalmış ve yanındaki Üsküdar vapuru beş dakika içinde batmıştır. Bir çarkçı ve iki er şehit
olmuştur. Diğerlerinde hamd olsun bir zarar olmamıştır...”
Binbaşı Nazmi Bey - Çanakkale Deniz Savaşları Günlüğü s. 61-62
MİDİLLİ KRUVAZÖRÜ (BRESLAU):
Boyutlar: 450,8 ft * 43,9 ft * 16,9 ft (138,7 m * 13,5 m * 5,2m)
Ağırlık: 5,281 ton
Silah: 12 tane 10,5cmli top 2 tane 20lik torpido tüpü
Buhar tirbünü: 33,482 shp
Hız: 27,5 knot
Mürettebat: 355 kişi Magdeburg sınıfı hafif kruvazördür. 1910’da başlanıp 1912’de Almanya’da yapılmıştır.SMS Breslau adını Alman şehri Breslau’dan almış ve Goeben savaş teknesinin alternatifi olmuştur. İstanbul’a doğru yola çıktıklarında 7 Ağustos 1914’de İngiliz kruvazörü HMS Gloucester’le bir çatışmaya girmiş ama İstanbul’a hasar görmeden ulaşmıştır. Burada Türk Bayrağı altında “Midilli” adını alarak görevine başlamıştır. Yarbay Kettner komutasında görev yapmıştır.
İlk görevinde Rus limanı Novorossisk’i bombalamıştır. Daha sonraları Rus donanmasına karşı bir çok göreve katılmıştır. 1916, 1917’de silahları değiştirilmiş ve 10.5 cm lik silahları 8 tane 6 inchlik topla değiştirilmiştir.18 Kasım 1914’de Cape Saryc savaşında görev almıştır.2-3 Nisan 1915’de görevde Karadeniz’de iki tane Rus Merchant gemisi batırmıştır.
10 Haziran 1915 Rus Destroyerleri tarafından zarar verilmiştir.
18 Haziran 1915’de mayına çarparak hasar görmüş.
18 Nisan 1916 Rus Mayın temizleyicisi T233 ve bir merchant gemisini batırmıştır.
4 Temmuz 1916’da iki tane Rus merchant gemisini batırmıştır.
23 Haziran 1917’de Yılan adasındaki Radyo istasyonunu yok etmiş ve buraya mayın döşemiştir.
25 Haziran 1917’de Rus savaş gemisi Svobodnaya Rossiya’yı batırmıştır.
20 Ocak 1918 günü sabahın ilk ışıkları ile birlikte Goeben ve 4 adet Türk destroyerle birlikte Anglo-Fransız blokaj filosuna saldırmışlardır.
Goeben, 14 inçlik HMS Raglan’ı batırmadan önce Raglan’a birçok başarılı atış yapmıştır. M28 monitor gemisini tek atışla batırmıştır. Bu başarılı operasyondan sonra geri çekilirken 1 saat içerisinde Lemnos adası civarında yaklaşık 5 adet mayına çarparak batmıştır. 150 kişi kurtarılmış ancak 330 kişi şehit olmuştur.
S.M.S BRESLAU (MİDİLLİ) ZIRHLISI ZAYİAT LİSTESİ
20 Ocak 1918 tarihinde Yavuz’la İmroz yakınlarındaki düşman gemilerine karşı giriştiği akın harekâtı sırasında düştüğü mayın hattından kurtulamayan Breslau (Midilli) hafif kruvazöründe hayatını kaybedenlerin sayısı 334 kişidir. Bunlardan 5’inin cesetleri İmroz (Gökçeada) kıyılarına sürüklenmiş ve burada toprağa verilmiştir. Bu askerlerin mezarları da daha sonra Tarabya’daki harp mezarlığına nakledilmiştir.
İsimRütbesi
Hippel, Georg von Gemi kaptanı
Dürrbaum, GustavMakine Subayı
Weidemann, WilhelmDümenci (ikinci kaptan)
Ernst, JohannesMakine Subayı
Homeyer, OttoDonanmada Deniz Yüzbaşısı
Grau, AugustMakine Subayı
Sell, Friedrich Freiherr vonDeniz Yüzbaşısı
Grimm, AlwinMakine Subayı
Müller, Dr. ViktorHekim Yüzbaşı
Heuck, FiredrichMakine Subayı
Eschenbrenner, Dr. HugoYardımcı Tabip
Hinrichten, OttoMakine Subayı
Deetjen, HermannDeniz Üsteğmeni
Kaschke, FranzMakine Subayı
Zwirner, KurtDeniz Üsteğmeni
Lüderitz, KurtMakine Subayı
Kehlenbrink, AugustKıdemli Üstçavuş
Moreitz, WalterMakine Subayı
Zahn, OttoKıdemli Üstçavuş
Pappert, HeinrichMakine Subayı
Bothe, HermannKıdemli Üstçavuş
Rosenthal, PaulMakine Subayı
Sturm, WilhelmKıdemli Üstçavuş
Scheffer, FritzMakine Subayı
Tscheschner, OttoOber-Stückmeister-Maat
Schönfeldt, HansMakine Subayı
Stetten, Hermann vonOber-Stückmeister-Maat
Sprunk, FranzMakine Subayı
Adomeit, EmilÜstçavuş
Weiße, FriedrichMakine Subayı
Bischoff, WillyÜstçavuş
Thom, OskarKıdemli dümenci astsubay
Gustin, AlbertÜstçavuş
Schramm, FriedrichKıdemli Atışçı Astsubay
Meine, HeinrichÜstçavuş
Zernike, WilhelmKıdemli Atışçı Astsubay
Schmidt, GeorgÜstçavuş
Krüger, BernhardKıdemli Atışçı Astsubay
Schütt, PaulÜstçavuş
Richter, MaxKıdemli İşaret Astsubayı
Antes, WilhelmÜstçavuş
Sienknecht, JohannKıdemli nöbetçi astsubayı
Becker, GuidoÜstçavuş
Behrens, WilliTorpido Makinist Astsubayı
Grüning, ErichÜstçavuş
Mohr, WilhelmMakinist Topçu Astsubayı
Heller, KarlÜstçavuş
Schulze, WilhelmMakinist topçu Astsubayı
Schäl, TheodorÜstçavuş
Buchholz, Richardİşaret Astsubayı
Schröder, WilhelmÜstçavuş
Bergmann, Ottoİşaret Astsubayı
Hartmann, WilhelmKıdemli Makine Subayı
Böttcher, WalterSıhhıye astsubayı
Künzel, MaxKıdemli Makine Subayı
Adolph, MaxDonanma teknisyeni astsubayı
Wortmann, AdolfKıdemli Makine Subayı
Steffen, HansDonanma teknisyeni astsubayı
Jäppelt, HansKıdemli Makine Subayı
Wesemann, PaulAstsubay
Vierkant, MaxKıdemli Makine Subayı
Hempel, FritzKıdemli Torpido Atışçısı
Bukowsky, FranzMakine Subayı
Witt, PaulKıdemli Torpido Atışçısı
Dreyer, AugustMakine Subayı
Fiebig, OskarKıdemli torpido Atışçısı
Dzink, JohannMakine Subayı
Guchalla, FlorianKıdemli torpido Atışçısı
Gäde, ChristianMakine Subayı
Falk, PeterYedek Kıdemli Topçu Makinisti
Grenda, HermannMakine Subayı
Krause, ErnstYedek Kıdemli Topçu Makinisti
Herrmann, WilhelmMakine Subayı
Laux, ErnstYedek Topçu Makinisti
Hielscher, FritzMakine Subayı
Korn, ErnstYedek Topçu Makinisti
Jarren, OttoMakine Subayı
Becker, WilhelmKıdemli Makinist
Köster, PaulMakine Subayı
Gaffreh, OttoTorpido Makinisti
Markfelder, JohannMakine Subayı
Bormann, ErnstMakinist
Neukrich, RichardMakine Subayı
Machande, PaulMakinist
Radtke, OttoMakine Subayı
Arnold, HansMakinist
Schäfer, ErichMakine Subayı
Borgmann, WalterMakinist
Schönbrodt, HermannMakine Subayı
Grüwell, FriedrichMakinist
Schwider, WilhelmMakine Subayı
Rebehn, KarlMakinist
Unger, RudolfMakine Subayı
Grabe, HansDeniz Kurmay Mühendisi
Bäßler, AlfredMakine Subayı
Kledehn, FritzDeniz Mühendisi Adayı
Danschke, RichardMakine Subayı
Scholz, MartinDeniz Mühendisi
Axen, HeinrichDeniz Mühendisi
Dix, BrunoKıdemli Atışçı
Friede, KarlDeniz Mühendisi Adayı
Fiebig, FriedrichKıdemli Atışçı
Maßholder, FranzTorpido Atışçısı
Knickrehm, HeinrichKıdemli Atışçı
Ulrich, KarlTorpido Atışçısı
Langel, JosefKıdemli Atışçı
Preilowski, FranzTorpido Atışçısı
Langlotz, RudolfKıdemli Atışçı
Voigt, HermannTorpido Atışçısı
Mainczhl, FranzKıdemli Atışçı
Sagebaum, LeopoldYedek Donanma teknisyeni
Martens, WilliKıdemli Atışçı
Zilian, RudolfYedek Donanma teknisyeni
Patelschik, FranzKıdemli Atışçı
Schüler, KarlYedek Donanma teknisyeni
Rothkegel, AugustKıdemli Atışçı
Sondberg, RudolfMaliye sorumlusu
Schliewe, FranzKıdemli Atışçı
Gebhardt, KarlYedek marangoz
Schramm, FranzKıdemli Atışçı
Schlage, FriedrichYedek marangoz
Schuttler, FriedrichKıdemli Atışçı
Perske, MaxKıdemli yedek kunduracı
Sewerin, WalterKıdemli Atışçı
Staats, ChristianYazıcı
Strube, KarlKıdemli Atışçı
Gebauer, ReinholdKıdemli kilerci
Teermann, HermannKıdemli Atışçı
Meyer, HeinrichYedek kıdemli marangoz
Tetzloff, WilhelmKıdemli Atışçı
Reichert, ErdfriedYedek marangoz
Urban, EduardKıdemli Atışçı
Schulz, PaulYedek ressam veya boyacı
Weißpflog, KurtKıdemli Atışçı
Etzold, EmilYedek Kıdemli İşaretçi
Zander, PaulKıdemli Atışçı
Laetsch, KurtYedek Kıdemli İşaretçi
Zech, FranzKıdemli Atışçı
Staden, PeterYedek Kıdemli İşaretçi
Zimmermann, JakobKıdemli Atışçı
Küstermann, AntonYedek Kıdemli İşaretçi
Fischer, JohannAtışçı
Loocks, WalterYedek Kıdemli İşaretçi
Freier, FriedrichAtışçı
Blümel, RichardYedek İşaretçi
Hartwig, ErichAtışçı
Güthlein, GeorgYedek İşaretçi
Heer, KonradAtışçı
Speicher, AlfonsYedek İşaretçi
Höser, KarlAtışçı
Geßner, WalterYedek İşaretçi
Kayser, KarlAtışçı
Kindereit, KarlYedek İşaretçi
Klose, AntonAtışçı
Atulla, KarlKıdemli Atışçı
Babrucke, OttoAtışçı
Berndt, FelixKıdemli Atışçı
Beckmann, JohannAtışçı
Dittrich, FritzKıdemli Atışçı
Bleser, HansAtışçı
Falk, PaulKıdemli Atışçı
Bräk, BrunoAtışçı
Filius, GabrielKıdemli Atışçı
Eberhardt, FritzAtışçı
Freier, JohannKıdemli Atışçı
Ermert, KarlAtışçı
Haase, AlwinKıdemli Atışçı
Feidler, FriedrichAtışçı
Hasselmann, HansKıdemli Atışçı
Frank, ArthurAtışçı
Henkel, PaulKıdemli Atışçı
Golgowski, WalterAtışçı
Jesautzki, FranzKıdemli Atışçı
Hawener, WilhelmAtışçı
Klatte, KarlKıdemli Atışçı
Hirsch, OttoAtışçı
Klünder, HugoKıdemli Atışçı
Hoika, AntonAtışçı
Koch, RichardKıdemli Atışçı
Klages, GustavAtışçı
Langhof, RudolfKıdemli Atışçı
Koch, WilliAtışçı
Lück, MaxKıdemli Atışçı
Masche, AugustAtışçı
Marek, AlbertKıdemli Atışçı
Näth, FriedrichAtışçı
Neidhard, FranzKıdemli Atışçı
Niehoff, RudolfAtışçı
Piezt, IgnazKıdemli Atışçı
Pfaff, FriedrichAtışçı
Schlicht, GeorgKıdemli Atışçı
Piachnow, FritzAtışçı
Schmidt, JohannesKıdemli Atışçı
Pömmerl, FranzAtışçı
Schulz, RudolfKıdemli Atışçı
Prochert, HeinrichAtışçı
Schwan, WalterKıdemli Atışçı
Koppers, JohannAtışçı
Sosnowski, WilhelmKıdemli Atışçı
Müller, OskarAtışçı
Suhrbier, WilliKıdemli Atışçı
Nauter, JosefAtışçı
Tesch, OttoKıdemli Atışçı
Pakulla, JosefAtışçı
Trapp, HermannKıdemli Atışçı
Pfahlert, ErnstAtışçı
Vierke, WilliKıdemli Atışçı
Pleines, HugoAtışçı
Winkler, ArthurKıdemli Atışçı
Probst, JohannAtışçı
Zaretzke, AlfredKıdemli Atışçı
Reinhardt, ArthurAtışçı
Behrendt, HelmutKıdemli Atışçı
Rößler, ErichAtışçı
Breitenfeld, JosefKıdemli Atışçı
Scheuemann, GustavAtışçı
Fischer, FlorianKıdemli Atışçı
Gebralla, FlorianAtışçı
Grytz, RichardKıdemli Atışçı
Siegert, AugustAtışçı
Haselow, RudolfKıdemli Atışçı
Wackerow, ErnstAtışçı
Heinh, ErichKıdemli Atışçı
Weiß, AntonAtışçı
Herbold, AugustKıdemli Atışçı
Widera, KarlAtışçı
Kilguhs, JohannKıdemli Atışçı
Witte, HeinrichAtışçı
Klohs, OttoKıdemli Atışçı
Erning, GustavAtışçı
Robakowski, PaulAtışçı
Hartmann, HermannKıdemli Deniz Eri
Schablitzki, MaxAtışçı
Mattäi, ErnstKıdemli Deniz Eri
Schulze, ReinholdAtışçı
Nissen, LorenzKıdemli Deniz Eri
Seifert, KarlAtışçı
Panjas, JohannKıdemli Deniz Eri
Smolka, IgnatzAtışçı
Philipsen, MaxKıdemli Deniz Eri
Wehnke, KarlAtışçı
Pust, FranzKıdemli Deniz Eri
Werner, ArturAtışçı
Sack, AlfredKıdemli Deniz Eri
Winkler, AlbinAtışçı
Schipper, KurtKıdemli Deniz Eri
Wolff, HansAtışçı
Stahl, PaulKıdemli Deniz Eri
Altmeyer, JakobAtışçı
Szusries, AugustKıdemli Deniz Eri
Bauer, KarlAtışçı
Wenderoth, FranzKıdemli Deniz Eri
Biber, MichaelAtışçı
Witt, OttoKıdemli Deniz Eri
Brachnitz, WalterAtışçı
Haz, KarlKıdemli Deniz Eri
Bürgelt, KurtAtışçı
Jünemann, WendelinKıdemli Deniz Eri
Ehrhardt, HeinrichAtışçı
Klingsiek, WilhelmKıdemli Deniz Eri
Zander, HugoAtışçı
Lewinski, LeoKıdemli Deniz Eri
Böhme, ErwinAtışçı
Wittkop, WilhelmKıdemli Deniz Eri
Schneider, PaulKıdemli deniz eri-yönetim yardımcı
Aufermann, GeorgDeniz Eri
Trutnau, WilhelmTorpido kıdemli Deniz Eri
Brandenburg, OttoDeniz Eri
Müller, OskarTorpido Deniz Eri
Fock, JakobDeniz Eri
Wiemeyer, GerhardTorpido Deniz Eri
Holzapfel, WilhelmDeniz Eri
Ostermann, HenryTorpido Deniz Eri
Kiedrowski, Franz vonDeniz Eri
Augner, DanielKıdemli Deniz Eri
Kühn, KurtDeniz Eri
Brandt, KarlKıdemli Deniz Eri
Meß, WilhelmDeniz Eri
Bröcker, OttoKıdemli Deniz Eri
Otto, ForneliusDeniz Eri
Bülow, Robert vonKıdemli Deniz Eri
PietschDeniz Eri
Friedrichs, GeorgKıdemli Deniz Eri
Runto, GustavDeniz Eri
Gotthardt, HubertKıdemli Deniz Eri
Schröter, WilhelmDeniz Eri
Härtel, GeorgKıdemli Deniz Eri
Selewski, ErnstDeniz Eri
Hauser, AlexKıdemli Deniz Eri
Sniatecki, SigismundDeniz Eri
Heß, FelixKıdemli Deniz Eri
Ambrosius, PaulDeniz Eri
Karsten, RobertKıdemli Deniz Eri
Brandt, WilhelmDeniz Eri
Klühs, OttoKıdemli Deniz Eri
Bieneck, KarlDeniz Eri
Mangrapp, GustavKıdemli Deniz Eri
Böckmann, LouisDeniz Eri
Müggenburg, HeinrichKıdemli Deniz Eri
Christoff, GustavDeniz Eri
Nowack, KurtKıdemli Deniz Eri
Enchelmaier, AugustDeniz Eri
Pauls, WillyKıdemli Deniz Eri
Herold, HugoDeniz Eri
Pippig, BrunoKıdemli Deniz Eri
Karl, ErichDeniz Eri
Reich, WilhelmKıdemli Deniz Eri
Krieger, AugustDeniz Eri
Schiefer, GustavKıdemli Deniz Eri
Leitner, KajetanDeniz Eri
Sindt, ErnstKıdemli Deniz Eri
Netzel, JohnDeniz Eri
Struck, EduardKıdemli Deniz Eri
Otto, RichardDeniz Eri
Uhlig, AlfredKıdemli Deniz Eri
Prödel, KarlDeniz Eri
Wernicke, WilliKıdemli Deniz Eri
Schaller, BrunoDeniz Eri
Witte, JohannesKıdemli Deniz Eri
Seidel, RichardDeniz Eri
Wolter, AlbertKıdemli Deniz Eri
Smolorz, JohannDeniz Eri
Bose, WaldemarKıdemli Deniz Eri
Springorum, OttoDeniz Eri
Braun, RichardKıdemli Deniz Eri
Beutel, WilhelmDeniz Eri
Brückner, MaxKıdemli Deniz Eri
Blümel, WilhelmDeniz Eri
Feuerriegel, WilhelmKıdemli Deniz Eri
Brellert, PaulDeniz Eri
Früh, EmilKıdemli Deniz Eri
Doden, MenseDeniz Eri
Hans, RobertKıdemli Deniz Eri
KAYNAKÇA
Hafize KASAR
1. http://www.politikcity.de
2. Türkiye’de Beş Sene: Liman von Sanders. Bir Alman Paşasının Çanakkale ve Filistin Hatıraları Askeri Tarih Encümeni’nin Cevaplarıyla, Yeditepe Yayınları, İstanbul 2006.
3. Çanakkale Savaşı, Carl Muhlman, Timaş Yayınları, İstanbul 2003.
HMS OCEAN:
HMS Ocean ismi ingiliz donanmasında 6 tane farklı geminin ismi olmuştur.
Çanakkale’de batırılan HMS Ocean bunlardan dördüncüsüdür. Canopus sınıfı 4
adet 12inchlik ve 12 adet 6 inchlik topuyla 12,950 tonluk bir savaş gemisiydi.
Ağırlık:12,950 ton
Hız: 18 knot
Boyutlar:410 ft* 74 ft* 26,5ft
Mürettebat:750
Silahlar: 2 maxim,4 torpido tüpü
Şubat 1900’de yapımı tamamlandı ve ilk olarak Süveyş kanalında göreve başladı. 1901’de Çin istasyonuna gönderildi. 1906’da Çin filosuna katılarak göreve devam etti. 1908’de akdenize döndü. 1910’da evine dönüp Ana filoya bağlı 4.Filo da göreve başladı. I.Dünya Savaşı çıktıktan iki hafta sonra Doğu Hindistan da konvoy koruması olarak göreve verildi. Şubat 1915’de Suveyş kanalını Türklere karşı korunmasına yardımcı oldu. Daha sonra Çanakkale Operasyonuna katılmak üzere Çanakkale’ye gönderildi. Burada çeşitli kalelerin ve boğaz korumalarının bombardımanında görev yaptı. Kaptanı G.S. Benning’di. Mart 1915’de boğaz operasyonu sırasında mayına çarpıp dümen hakimiyetini kaybeden HMS Irresistible’ı kurtarmak için onu kendine bağladı ve çekmeye başladı. Ancak kendisi de bir mayına çarptı ve aldığı isabetli top atışlarıyla çok fazla hasar gördü. Mürettebat gemiyi akşam 19:30’da terk etti. Ve HMS Ocean 3 saat içerisinde battı.
Çarpışmalar devam ederken, Irresistible' da işler biraz düzeliyor gibi olmuştu. Yana yatma durumu ortadan kalkmıştı. Aslında her ne kadar kıç tarafı suya gömülmüş durumda idiyse de, bir saat kadar önce, Wear destroyeri yanındayken olduğundan daha batık değildi. Keyes, tam yolla de Robeck'e gidip, karanlık bastıktan sonra birkaç tarama gemisi ile birlikte Irresistible' i Çanakkale boğazının ortasına doğru geri çekmeyi teklif etmeye karar verdi. Böylece de gemi akıntıya kapılıp kendi kendine aşağı giderek kurtulabilecekti. Tam geri dönerken de, Ocean'a yaklaşarak, onun çekilmesi emrini tekrar edecekti. Fakat tam o sırada yeni bir felaket meydana geldi. Deniz korkunç bir patlama ile sarsıldı ve Ocean birden yana yattı. Aynı anda da bir top mermisi dümenine isabet etti ve gemi boğaz ağzına kaçacak yerde, daireler çizerek dönmeye başladı. Yaklaşık iki saatten beri hazır durumda bekleyen destroyerler koşup mürettebatı topladılar. O andan itibaren Türklerin eline ikinci bir aciz hedef daha geçmişti ve olanca güçleri ile gemiyi ateş altına almışlardı. Bu kötü haberle Keyes, boğazın hemen dışında duran HMS Queen Elizabeth'teki de Robeck' e döndü. Keyes geldiği zaman, HMS Irresistible ve Ocean'ın komutanları gemilerinden kurtarılmışlardı ve Amiralin yanındaydılar. Sert bir toplantı yapıldı. Keyes, Ocean' in kaybı ile ilgili düşüncelerini ve Irresisitible' in yedeğe alınmasındaki başarısız tutumu da açıkça söyledi. Geriye dönüp Irresistible' i torpilleme izni istedi. Onun düşüncesine göre Ocean kurtarılabilirdi. De Robeck bu öneriyi kabul etti ve alelacele yenen bir yemekten sonra HMS Queen Elizabeth' in servis botlarından birine binen Keyes derhal yola çıktı. Artık karanlık basmıştı ve bu arada Wear yerine Jed adlı destroyere rastlayan Komodor Keyes, hemen bu gemiye geçerek tekrar boğazın içine hareket etti.
Çanakkale boğazı üzerinde uğursuz bir hava esmekteydi. Kıyıların her ikisinde de ses yoktu. Denizin üzerini ileri geri durmadan tarayan Türk ışıldaklarından başka bir hayat belirtisi yoktu. HMS Jed, dört saat boyunca durmadan kayıp iki savaş gemisini arayıp durdu. Bu sırada Asya kıyılarına da iyice sokulmuştu. Türk ışıldaklarından da iyice yararlanıp, Irresistible ve Ocean'ın oturmuş olabileceği bütün koyları taradı. Ama en küçük bir ses işitilmiyor, en küçük bir şey bile görünmüyordu. Sadece olağanüstü bir sessizlik vardı.. Bütün gün boyu devam eden çarpışmalardan sonra savaş alanlarının kendine özgü o mutlak bitkinliği hakimdi. Keyes' e ise bu durum, canlandırıcı bir duygu veriyordu.
Sonradan hatıralarında şunları yazmıştır:
Yenilmiş bir düşman karşısında olduğumuza, sarsılmaz bir inancım vardı. Öğleden sonra saat 02.00' de, yenildiğimi sanıyordum, saat 04.00'te ise yenildiğimi biliyordum. Gece yarısı ise, daha da büyük bir güvenle tamamen yenilgiye uğratıldığıma emin olmuştum. Bize kalan sadece doğru dürüst bir tarama ekibi oluşturmak ve sürüklenen mayınları toplayacak araçlar sağlamak,çabalarımızın ürünlerini toplamaktı. Tabyalardaki topların,bataryaların, gizlenmiş havanların ve seyyar sahra toplarının artık bizim için bir tehlike olmaktan çıkmış olduğunu hissediyordum. Mayınlar ise ister demirli olsun isterse serseri mayın olsun, halledilebilirdi."
Sabahın o erken saatlerinde Komodor Keyes, kafasındaki bu derin düşüncelerle, Amiral gemisi Queen Elizabeth' e dönmekteydi. Her iki gemi de, gece saatlerinde sessizce batıp gitmişlerdi..
HMS LOUİS DESTROYERİ:
30 Aralık 1913’de İngiltere’de J S White At Cowes tarafından yapımı
tamamlanmıştır. Laforey sınıfı bir destroyer’dir. 3 destroyer filosunda
görev yapmıştır.
Boyutlar:81.9m * 8.4m * 3.2m
Ağırlık:965 ton
Silahlar: 3 tane 4 inçlik top 4 tane torpido tüpü
Ana Motor Gücü:24500 hp
Max Hız:29 knots
Mürettebat: 73
31 Ekim 1915’de Lt Cdr. A.D.A. Hall komutasında destek görevindeyken Suvla
körfezinde Türk Topçusu Ateşiyle batırılmıştır. Başka bir kaynak da 1
Kasım’da batırıldığı söylenmektedir.
HMS ARNO DESTROYER GEMİSİ:
22 Aralık 1914'de Ansaldo tarafından Genoa, İtalya'da Portekiz için yapımı
tamamlanmış "Liz" adında bir Savaş Destroyeriydi. Daha sonra mart 1915'de
İngiltere tarafından satın alındı ve HMS Arno adını aldı.
1 Temmuz 1915'de görevine başladı. Ağustos 1915'de Suvla çıkarmalarında
görev yaptı. Daha çok eskort görevlerini yerine getirmekte kullanılıyordu.
İki tane bacası, iki tane ana direği ve 4 tane 12 pounderlık Qf topu
vardı. Topları ön üst güvertenin iki tarafında, bir tanesi ikinci bacanın
arkasında ve sonuncusu kıç güvertedeydi. O dönemdeki gemilere göre daha
küçük ve daha yavaş olsa da, yapısı ititbariyle çok kullanışlı bir
gemiydi. 23 Mart 1918'de 770 tonluk Acorn/H sınıfı HMS Hope destroyeriyle
çarpışması sonucu battı ve Çanakkale'de kayboldu.
Ağırlık:600 ton
Boyutlar:70.1m * 6.7m * 2.1m
Ana Motor Kuvveti:8000
Max Hız: 29 knot
Üretici:Genoa'da Ansaldo
Silahlar:Gun 4 X IT 3in 7.6cm 50cal 12pdr 18cwt Single Torpedo 3 X BR 18in Mark VII IT 3in 7.6cm 50cal 12pdr 18cwt Single Turret
Arno destroyeri hakkında çok detaylı bilgiye ulaşmak ne yazık ki mümkün olmadı. Ancak çok az kaynakta çok sınırlı şekilde bu geminin adı geçiyor. Bunlardan biri de aşağıda anlatılmıştır. Imbros'da müttefiklerin genel komuta merkezinde Hamilton 7 Ağustos 1915 günü Anzak'daki çatışmalar sürerken Suvla'da ki operasyon üzerinde çalışıyordu. Ancak 8'i sabahı bölgeye gidip ortamı kendi gözleriyle
incelemek istedi. Saat 11:30'da kendi özel kullanımına tahsis edilen Arno destroyerine hazır olmasını emretti. Ancak bu destroyerde bir kaynatıcı kazanı problemi olduğu ve kullanım dışı kaldığı ona söylenince 5 saat kadar başka bir gemi beklemek zorunda kaldı. Bu olayla ilgili telgrafı London Üniversitesi'nde görebilirsiniz. Hamilton:7/2/12. (Liddell Hart Centre For Military Archives.)
16 Şubat 1916'da GOC, HMS ARNO'yla STAVROS & SALONICA ziyaret için ayrıldı.
Amiral John de Robeck'in Kayıtlarından:
1915 Aralık ayı 18'ini 19'una bağlayan gece, General Sir William
Birdwood'la birlikte HMS Arno'ya bindiğimde, Suvla'daki yükleme gece 3
civarı, Anzak'daki 5:30 civarı bitmişti ve gündüz olduğunda demirleme
yerleri ve kumsallar eski haline dönmüştü.
Yapılan araştırmalar sonucu, HMS Arno'da görev yapan telgrafçı hakkında
şöyle bir bilgiye ulaşılmıştır:
GREEN
Jack Durrell
Telegraphist J/30016 GREEN. H.M.S. “Arno”. Royal Navy. Died 16th September
1916 aged 18 years. Son of Jainas and Emma Green of 5 Alma Street,
Wivenhoe, Colchester, Essex. Buried Malta (Capuccini) Naval Cemetery.
Grave reference - Protestant 324.
SU ARITMA GEMİSİ:
Koordinatlar: N 40° 18' 48.2" ; E 26° 13' 32.8"
Suvla körfezi içerisinde korunaklı bir konumda batmıştır.Gemi karaya çıkan askerler için deniz suyundan içme suyu elde etmek amacıyla kullanılmaktaydı. Batık genel olarak sağlam durumdadır. Su kaynatıcı 4 adet kazanı ve serpantinleri ile 14 metre derinlikte yatmaktadır
ALMAN TORPIDO GEMİSİ:
I. Dünya Savaşında İngiliz savaş gemisi Inflexible ve Irresistible, Çanakkale kıyılarını topa tuttuğu sırada Osmanlının müttefiki olan Almanların komuta merkezi de Çimenlik kalesinin bulunduğu yerdeydi. Atılan bombalardan birisi Almanların komuta merkezinin yakınlarına düşer. Askerler barakalardan acilen boşaltılıp kıyıya demirlemiş olan torpido gemisine bindirilip karşı kıyıya kaçırılmak istenir. Ancak 18 Mart 1915 günü Irresistible`in mermilerinden birisi Alman gemisinin sonu olur. 1315
erin öldüğü gemi Çanakkale yat limanının hemen dışında yer alır. 16 metredeki batık, Çanakkale Boğazı`nın yoğun olan deniz trafiğinin tam ortasındadır.
BOUVET SAVAŞ GEMİSİ:
Pre-dreadnought tipi bir savaş gemisidir. 16 Ocak 1893’de yapılmaya başlandı. 27 Nisan 1896’da kazığa indirildi. Ve 1 Haziran 1898’de tamamlanarak görevine başladı.
Ağırlık:12,000 ton
Güç:15,000 hp
Hız: 18 knot
Boyutlar:117,81m*21,39m
Mürettebat: 666
Silahlar: Ana top: 2 tane 304,8/L=45
Ana Top:2 tane 275/L=45
İkincil Top: 8 tane 138/L=45
İkincil Top: 8 tane 100/L=45
12 tane QF gun 47/L=43
7 tane QF gun 37/L=23
4 tane torpido tüpü 457
Bouvet’in Batışı
Bahriye Bakanı Churchill, boğazın bir an önce geçilmesi için mesaj üzerine mesaj gönderip Amiral Carden’i zorlamaya başlamıştı. Churchill’in dayatmaları ve boğazda yaşanan zorluklar sonucu Amiral Carden istifa etmek zorunda kaldı. 17 Mart’ta yerine Tümamiral de Robeck tayin edildi. Amiral de Robeck ikinci bir saldırı için filosunu üç kısma ayırmaya karar verdi. A hattında donanmasının en güçlü gemileri olan Queen Elizabeth, Agamemnon, Lord Nelson ve Inflexible, bunların iki yanında da onlara refakat edecek Prince George ve Triumph gemileri seyredecekti. Bunun bir mil kadar
gerisinde Fransızların Gaulois, Charlemagne, Bouvet ve Suffren gemileriyle bunların sağında ve solunda İngilizlerin Majestic ve Swiftsure savaş gemileri bulunacaktı. Saldırıya katılacak olan diğer savaş gemileri, muhripler ve mayın tarayıcıları verilecek görev için boğazda hazır bekleyeceklerdi. Amiral, gün boyunca sahil bombardımanıyla mayın gemilerinin rahat çalışarak mayınları toplayabileceğini ummuştu. Sonunda
donanma rahatlıkla boğazı geçip Marmara’ya ulaşabilecekti. İngilizler ve Fransızlar zayıf Türk savunmasını kolayca susturarak Boğaz'ı kolayca geçebileceklerini umuyorlardı. Bu umut ve güvenle 18 Mart 1915 günü düşman savaş gemileri şiddetli bir ateşe başladılar. Rumeli Mecidiyesiyle merkez bataryaları şiddetli bir ateşe tutuldu. Boğazdaki düşman gemileri Hamidiye istihkamlarına yüklendi. Bunu gören Dardanos bataryaları ateşi üzerlerine çekmeye çalıştı. Az sonra, tüm gemiler, Dardanos'a saldırdı.
Dardanos tabyamız saldırılara şiddetle karşı koydu. Bu arada Mesudiye tabyası da ateşe başlamıştı. Mesudiye üzerine ateş açılınca Hamidiye onun yardımına koştu. Bu arada kıyı bataryalarımız düşman üstüne ateş yağdırmaya başladılar. Bunalan düşman kaçmak isterken topçu atışlarıyla karşılaşıyordu. Düşman gemilerine göz açtırılmıyordu. Karşılıklı bu korkunç bombardıman bir saat kadar sürdü.
Bu karşılıklı bombardımanı bir yabancı yazar şöyle anlatıyor:
«insan manzarayı gözlerinin önünde canlandırabilir. Kaleler, toz duman bulutları içinde kaybolmuşlardı. Yıkıntıların arasından arada bir alevler yükseliyordu. Gemiler, çevrelerinde fışkıran sayısız su sütunları arasında yavaş yavaş hareket ediyorlar, bazen duman ve serpintiler arasında iyice görünmez oluyorlardı. Tepelerden ateş eden havan toplarının alevleri görülüyor, ağır toplar yer sarsıntıları gibi gümbürdüyordu.»
Bombardıman sırasında Türk tabya ve bataryaları büyük zarar görmüştü. Amiral Robeck Fransız gemilerini geri çekerek İngiliz savaş gemilerini ileri sürdü.
Bouvet,18 Mart 1915 günü Çanakkale Boğazının 7 mil içerisinde ilerleyen savaş filosunda 4’lü Fransız gemilerinin soldan üçüncüsüydü. Öğlene doğru İngiliz donanması bombardımana uzaktan devam ederken Fransız gemilerine yakın bombardıman emri verildi. Gaulois ve Suffren kalelerden açılan ateşle ağır hasar aldılar ancak daha kötüsü olmak üzereydi.
Türk topçusu sekiz kere Bouvet’i vurdu ve öndeki topu etkisiz hale geldi. Bouvet, Erenköy Koyuna doğru sancağa manevra yaptı. Ancak saat 13:54‘de sancak topunun tam altından fark edilmemiş bir mayına çarptı ve tahminen buradaki cephanenin de patlamasıyla çok şiddetli bir patlama oldu. Bouvet 600 mürettebatıyla birlikte iki dakika içerisinde battı. Aslında Nusret gemisi tarafından buraya bırakılan mayınlar daha önce Türklerin müttefik gemilerinin bu sahada manevra yaptıklarını gözlemlemesi üzerine
bırakılmışlardı. Bouvet’in kaybına rağmen, mayınlardan henüz haberi olmayan müttefik gemileri Bouvet’i batıranın bir torpil veya top olduğunu düşünerek
ilerlemeye devam ettiler ve o gün çok büyük kayıplar verdiler. Aynı gün aynı mayınlar Irreristible, toplardan hasar görmüş Ocean ve su almış Inflexible’ı da batırdılar. O gün 3 ana müttefik gemisi batırıldı, 3 ana gemileri hasar gördü ve buna karşın sadece birkaç Türk Topu hasar aldı. O gün çok küçük bir savunmanın bile uygun ve iyi bir stratejiyle çok büyük işler yapabileceğini tarih bir daha göstermiş oldu.
CARTHAGE BATIĞI:
Malzeme : Çelik
Gemi Tipi : Buharlı Gemi
Pervane : 2 pervane
Üretim Yılı : 1910
Üretim Yeri : Newcastle'da Swan Hunter tersaneleri
Boyutlar : 121.75m * 15.6 m * 6.2 m
Motor : 2 to pilon, üçlü üç silindir
Motor gücü : 9000 hp
Hız : 19 knot
Ağırlık : 5600 grt
Carthage 1910'da Newcastle'da Swan, Hunter & wigham Richardson tarafından
yapılmış ve Charles-Roux sınıfının geliştirilmiş bir üst sınıfıydı.
Savaş öncesinde Marsilya-Tunus rotasında Compagnie Générale Transatlantique firmasına bağlı olarak çalışıyordu. Bu firma 1970'lerde Compagnie Générale Maritime adını aldı. (http://www.cma-cgm.com/)
Üç farklı sınıf olmak üzere toplam 470 yolcu taşıma kapasitesine sahipti. 16 Ocak 1912'de Marsilya ve Tunus arasında bir turu sırasında İtalyan Agordat kruvazörü tarafından bordalandı ve Cagliari'de altı gün boyunca esir tutuldu. Bunun sebebi Türkiye-İtalya 1911 savaşının başlaması ve gemideki uçakların Libya'da ki Türk kuvvetlerine götürüldüğünü düşünmeleriydi. Bu olaydan sonra İtalya- Fransa ilişkileri gerildi.
U-21 denizaltısı Çanakkale'den geçerek İstanbul'a gitmiştir. Alman propagandası sayesinde İstanbul'da herkes Otto Hersing'in başarılarından haberdardı. Enver Paşa'da hoşgeldin partisinde hazır bulundu. 1 aylık tamir işlemlerinin bitmesinin ardından U-21 tekrar Çanakkale boğazına döndü. Bu sırada 1 Temmuz 1915'de Carthage gemisi
cephane yüklü olarak Cape Helles'e ulaştı ve demir atarak yükünü boşaltmaya başladı. Herhangi bir önlem alınmadan 4 gün yük boşalttı. Denizaltı riski gözükmüyordu. Ancak 4 Temmuz 1915'de öğlen saat 1:00 civarı Otto Hersing komutasındaki U-21 denizaltısı, cephanesinin çoğunu boşaltmış olan Fransız Carthage cephane gemisini torpilleyerek batırdı. Daha sonra tekrar İstanbul'a döndü ve Karadeniz filosunda görevine başladı
E-14 DENİZALTISI BATIĞI:
14 Ekim 1912'de sipariş verildi. 7 Temmzu 1914'de yapımına Vickers Limited. Barrow-in-Furness tarafından başlandı. 10 Aralık 1914 ‘de yapımı tamamlanmış İngiliz denizaltısı.
Ağırlık:662 ton yüzeyde, 807 ton sualtında
Boyutları:180’ * 22,6’ * 12,6’
Silahlar:5 tane 18 inçlik torpido tüpü,1915 de 12 pounder/40,QF(76mm)lik silahlar eklendi
Hız:15,25 knot (yüzey) 9,75 knot (su altı)
Mesafe:3225 deniz mili 10 knot hızda
Mürettebat: 30
Kaptanları:Lt.Cdr A.C.Boyle – Victoria Cross.
Lt.Cdr. G.S.White - Victoria Cross.
Boğazlara ikinci denizaltının giriş denemesi Courtney Boyle komutasındaki E-14 tipiyle gerçekleşti. E-14 Marmara Denizi’ne sızabilen B11’den sonra ikinci denizaltı olmuştur. Avustralyalı AE-2 onun ilerlemesinde yardımcı oluyordu, ancak bir savaş gemisi tarafından ağır yara alınca, komutanı Stoker Türklerin eline geçmemek için kaçmaya başladı.
26 Nisan 1915 gecesi Çanakkale Boğaz’ında su yüzeyine çıktı ancak motorlarından çıkan duman ve ses yüzünden kıyı bataryaları onu kolayca bulup ateşe başladı ve tekrar dalmaya zorlandı. Pusulası bozuk bir vaziyette yol aldı. Ne zaman periskobunu yukarı çıkarsa tespit ediliyordu. Bir periskobunun hasar görmüş olmasına rağmen ikincisini kullanarak büyük bir Türk Torpido gemisini batırdı. Hemen daldı ve altı saat daha kör bir şekilde yol aldı. Daha sonra Marmara Denizi’ne ulaşmayı başarmıştı. Ancak
genede ne zaman yüzeye çıksa tespit ediliyordu. Ancak denizin ortalarında bir yer bulup rahatsız edilmeden yüzeye çıktı ve bataryalarını şarj etme şansı buldu. 29 Nisan’da 2 asker nakliye gemisi ve 3 destroyerden oluşan bir konvoya saldırdı. Tek torpido attı ve fark edilince tekrar dalmak zorunda kaldı. Ancak tek torpiliyle nakliye gemilerinden birini batırmayı başardı.
O akşam torpidoları biten AE-2 denizaltısıyla buluştu. Ertesi güne bir randevu ayarladılar ancak AE-2 batırıldığı için bu buluşmaya gelemedi. 1 Mayıs 1915'de Nurelbahir gambotunu batırdı. 4 gün boyunca E-14 kendisine hedef aradı ve en sonunda ufak bir mayın gemisini batırdı. Bir süre başarısız birkaç saldırı yaptı. 10 mayıs akşamı Kalolimni adası yanında 2 büyük nakliye gemisi ve bir destroyerden oluşan ufak bir filoya daha saldırdı. İlk torpili hedefini vuramadı ancak ikincisi fırlatıp daldıktan sonra büyük bir patlama olmuş ve Gul djemal (Gülcemal) isimli gemiyi
batırmıştır. En azından E-14 öyle düşünmüştür. Gülcemal batmadan önce İstanbul'a kadar çekilip batması engellenmiştir. Daha sonra bu gemi parçalanarak hammadde olarak kullanılmıştır. Daha sonra geri dön emriyle boğazdan tekrar geçerek müttefik gemilerinin yanına ulaşmışlardır. Lt.Cdr A.C.Boyle bu sefer sonunda Victoria cross madalyası kazanmıştır.
Lt.Cdr. Edward Courtney Boyle
Lt.Cdr. Edward Courtney Boyle on E-14
Goeben (Yavuz) savaş gemisi Mundros’da ani bir saldırıdan geri dönerken Çanakkale’de Nagara noktasında karaya oturunca bu gemiyi batırmak için birkaç defa uçak saldırısı yapıldı ancak başarı sağlanamadı. E-14 komutanı değişmişti. Bu işle görevlendirilen Lt. Cdr. G.S.White, komutasındaki E-14, Goeben’in peşinden anti-denizaltı ağlarını geçerek Nagara noktasına akşam üstü geldi ancak Goeben burayı terk etmişti. Rotasını çevirip geri dönmekten başka çaresi yoktu. Yol üzerinde bir Merchant gemisi gördü ve torpilini ateşledi. Ancak torpil erkenden kendiliğinden patladı ve
denizaltıya büyük hasar verdi. İki saat boyunca boğazdan açık denize doğru yüzeye çıkmaya karar verdi. Ancak yüzeye çıkar çıkmaz Kumkale civarında Türk Kıyı topçusu tarafından vuruldu ve 27 Ocak 1918’de batırıldı. Mürettebatından sadece 9 kişinin kurtulduğu, 27 kişinin öldüğü E14 enkazının aranmasına devam edilmektedir. Komutan White top atışında ölmüştür.
E-15 DENİZALTISI
İngiliz donanmasına ait E-15 denizaltısının, 23 Nisan 1914’de yapımı tamamlandı. Çanakkale’de Türklere karşı Çanakkale operasyonlarında görev yaptı.
Boyutlar:54.86m*6.86m*3.81m
Ağırlık:662 ton yüzey, 807 ton sualtı
Hız:15.25 knot yüzey,9.75 knot sualtı
Motor:Twin-shift, 2 x 1,600 bhp Vickers diesel,2x840 shp electric motors
Mesafe:325 deniz mili , 24 gün
Mürettebat:3 subay, 28 er
Silah:5 tane 18-inçlik torpido tüpü,1 tane 12-pounderlık top
15 Nisan 1915’de Lt. Cdr. T.S. Brodie komutasında E-15, Mudros’dan çıkarak
Marmara Denizi’ne geçmek üzere Çanakkale boğazına girdi. Kepez noktasının 10 mil yakınında karaya oturdu. Brodie ve mürettebatı açılan ateş sonucu öldü. Karaya oturan E-15’in Türklerin eline geçmesini önlemek için bu denizatlıyı yok etmek amacıyla pek çok saldırı yapıldı. Öncelikle Brodie’nin kardeşinin de mürettebatında olduğu B-6 denizaltısı onu batırmak için torpilledi ancak kaçırdı. Daha sonra geleceğin amirali
Cunnigham komutasında Grampus ve Scorpion destroyerleri onu aradılar ancak
bulamadılar. B-11 Denialtısı da onu arayıp bulamadı. Daha sonra Majestic ve Triumph Savaş gemileri onu bularak ateş ettiler ancak vuramadılar. Bu sırada deniz uçakları da onu yok etmeye çalışıyordu.
Sonunda 18 nisan gecesi, Majestic ve Triumph’dan birer hücum botu ikişer tane 14 inçlik torpidoyla E-15’i buldular. Majestic’in botu vuruldu ve battı ancak batmadan hemen önce E-15’i de batırmayı başardı. Ekip diğer botla geri döndü.
E-15'in batığı 1920 yılında sökülmüştür. Ancak 4-6 metre derinliklerde bu batıkdan geriye kalan kalıntılar mevcuttur.
AE2 kaptanı H. Stoker'ın "Straws in Wind" isimli kitabında E15'in navigasyon subay Lt. G. Fitzgerald RNR'nin hikayesi de yeralmaktadır.
E-15 Denizaltısı, Türk ve Alman Makamlarınca incelenirken Mağrûk E-15 numaralı tahtelbahir mürettebâtından Thomas O'Niell'e Manchester'dan peder ve vâlidesi tarafından gönderilen mektubun tercümesidir.
Aziz oğlum,
Göndermiş olduğunuz mektubu aldık. Mazhar olduğunuz esbâb-ı istirahatdan dolayı ne derece memnun olduğumuzu ta‘rîf ve izahdan âcizim. Siz ve E-15'e mensub arkadaşlarınızın İngiltere'de daha ziyadesine nâil olamayacağınız vechile zâbitân efendilerle hastabakıcılardan görmüş olduğunuz hüsn-i muamele ve insâniyet-perverâneden dolayı memnuniyet ve bahtiyarlığımızı beyân ederiz.
Nelli de bizim gibi bu zâbitân efendilerle hastabakıcılara ne yolda arz-ı şükrân edebileceğinde mütehayyerdir. Size sigara ve çikolata gönderiyoruz. Bunların vusûlünü iş‘âr ediniz ki daha gönderelim. Zira zâbitân efendilerle hastabakıcıların gönderilen sigara ve çukolatalardan edeceğiniz ikrâmı kabul etmeleri bizi son derece mesrûr ve bahtiyar edecekdir. Nelli gayet müsterihdir. Fakat kendisine mektub yazacak hale
gelmenize sabırsızlıkla muntazırdır. Yüzünüzün iyileşmekde olduğundan ziyadesiyle mes‘ûd olduğumuz gibi bu mektubun vusûlüne kadar kolunuzun da şifâ-yâb olmuş olduğunu ümid ve temennî ederiz. Bütün akrabâ ve ehibbânız kendilerinin size hatırlatılmalarını rica etdiler. Ebeveyniniz zâbitân efendilerle hastabakıcılara hissiyât-ı minnet-dârânelerini arz ederler. İngiltere'de bile daha ziyadesine nâil olamayacağınız sûretde tedavi edildiğinizi ve esbâb-ı istirahatınızın te’min olunduğunu mu‘lin
mektubunuz bizim için cidden pek kıymetdârdır. Mektubuma artık nihayet veriyorum. Geceniz hayır olsun ve Cenâb-ı Hak sizi takdîs etsin.
Sizi seven peder ve valideniz Mösyö ve Madam O'Niell
HALEP VAPURU:
Aberdeen adıyla Aralık 1881'de "Aberdeen Line" firmasının ilk buharlı gemisi olarak Robert Napier & Sons, Glasgow tarafından üretildi. 3616 gross ton ağırlığında, 362.4 ft uzunlukta, 44.3 ft genişliğinde idi. 1 tane bacası, 3 tane ana direği vardı. 12 knot hız yapabiliyordu. 45 tane birinci sınıf, 650 tane üçüncü sınıf yolcu kapasitesi mevcuttu.
1906 yılında Türkiye'ye satıldı ve HALEP adını aldı. Çanakkale Savaşı çıkınca asker taşıma amacıyla kullanıldı. Çanakkale kara savaşlarında 24 Nisan 1915 (bazı kaynaklarda 25 Nisan olarak geçiyor) tarihinde Arıburnu ve Anafartalar bölgesinde ağır yaralanan askerlerimizi, İstanbul’da hastane haline getirilen Selimiye Kışlası’na götürmek üzere Akbaş İskelesi’nde beklemekte olan Halep Vapuru, İngilizlerin E-11 denizaltısı tarafından batırılmıştır. 200 Türk askeri şehit düştü ve kanlı elbiseleriyle buraya toplu olarak gömüldüler. Daha sonra buraya Akbaş Şehitliği yapıldı.
Batık şu anda Çanakkale'de Akbaş koyunda 17-22 metre derinliklerde
yatmaktadır.
DUMLUPINAR DENİZALTISI:
Dumlupınar Denizaltısı (USS Blower SS-325)
Yapım Başlama:12 Ağustos 1943
Tamamlanma: 10 Ağustos 1944
Ağırlık: 1,526 ton (yüzey), 2,424 ton (su altı)
Boyutlar:95m * 8,3m * 4,6m
Derinlik Sınırı:120 m
Hız: 20,25 knot yüzey 8,75 knot sualtı
Motor:4 tane 5400 hp dizel motor,4 tane 2740 hp elektrik motor, 2 pervane
Devriye süresi:48 saat 2 knot hızda 11,000 deniz mili (20,000 km) yüzeyden 10 knot hızla (19 km/saat)
Mesafe:75 gün
Mürettebat:80 (subay ve erler)
Silah: 10 tane 21 inçlik (533mm) torpido tüpü,1 tane 5 inçlik (127mm) güverte topu,4 makineli tüfek.
23 Nisan 1944'te denize indirilen Dumlupınar, daha önce Amerikan Deniz Kuvvetleri'nde "USS Blower" adıyla görev yapmıştı. Balao sınıfı bir denizaltıdır. Geçirdiği kazalar ve arızalarla kötü bir üne sahip olan Blower, Pearl Harbor'da ilk cephe görevini yapmıştı. Lt. Cdr. J.H. Campbell komutasında 16 Aralık 1944’de Pearl Harbor’a gitti. İlk savaş devriyesini 17 Ocak 1945’de tamamladı. Java ve Güney Çin karasularında savaş bitene kadar 3 devriye turu yaptı. 1946-49 arası Pasifik filosuna
bağlı olarak değişik yerlerde alıştırma ve çeşitli görevler yaptı. 16 Kasım 1950 ‘de Türkiye ye devredildi ve Dumlupınar adını aldı. 4 Nisan 1953’de NATO tatbikatı “Blue-Sea” den dönerken Çanakkale’de Nara bölgesinde İsveç yük gemisi “Naboland” la çarpışarak battı. Şu anda 80 metre derinlikte yatmaktadır.
Akdeniz'de gerçekleştirilen NATO tatbikatına katılan 1. İnönü ve Dumlupınar denizaltı gemileri, manevraların sona ermesinin ardından Gölcük'e dönmek üzere yola çıktılar. 3 Nisan'ı 4 Nisan'a bağlayan gece Çanakkale Boğazı'na giriş yapan iki denizaltı gemisi, olacaklardan habersiz eve dönüyordu. Sakin geçen yolculuk saat 02.10 sularında
Dumlupınar için son buldu.
VE O AN...
Astsubay Hüseyin İnkaya nöbetçi olmamasına rağmen vardiya dışı görevine devam etmekteydi. Nara önlerine gelinirken rotada dikkatini çeken değişiklik üzerine köprü üstüne çıktı. İşte tam bu sırada güvertede bulunan kimsenin ne olduğunu anlayamadığı bir gürültü koptu ve denizciler suya yuvarlandı. Çarpışma sırasında güvertede bulunan 8 denizciden sadece 5'i gözlerini denizde açacak kadar şanslıydı. Bu 5 subay ve astsubayın dışında 2 er pervaneye takılarak, 1 astsubay ise boğularak hayatlarını kaybetti. Naboland, Dumlupınar'a baş torpido dairesinin sancak tarafından bindrmişti. Çarpışmanın gürültüsü Eceabat Limanı'nda demirlemiş olan gemiler tarafından duyuldu. Böylesi şiddetli bir darbe alan Dumlupınar, süratle baş tarafından batmaya başladı. Darbenin şiddetine dayanamayarak suya gömüldü. Fakat denizaltı ve hayatta kalan mürettebatının yaşayacakları henüz bitmemişti. Hızla sulara gömülen Dumlupınar'ın santral dairesinde çarpışma sonucu şiddetli bir patlama meydana geldi.
Denizaltı'nın tüm elektriği kesilmişti. Gemilerinin baş taraftan itibaren su aldığını gören denizciler hızla kıç torpido dairesine doğru harekete geçti. Kıç torpidoya varana kadar da arkadaşlarının birçoğunu kaybettiler. Dumlupınar batmaya devam ederken 22 denizci de kıç torpido dairesine ulaşmayı başarmış, burada kendine yer bulamayan arkadaşları hayatlarını kaybetmişti. Dumlupınar ilk şehitlerini böylelikle vermiş oldu...
Gümrük Motoru Olay Yerinde
Aynı gece Eceabat Limanı'nda demirli halde bulunan Gümrük Motoru'ndaki personel, telaş içinde motora gelen bir kişi tarafından uyandırıldı. Bu kişi, Nara açıklarında bir çarpışmanın olduğunu söyleyerek, motorun kaza mahaline gitmesini istedi. Derhal yola koyulan gümrük motoru, kaza yerine vardığında deniz "panayır yeri gibiydi". Naboland, tahlisiye sandallarını indirmiş, fosforlu can yeleklerini denize bırakmış ve birçok uyarı fişeği fırlatmıştı. Gümrük motoru mürettebatı, deniz üzerinde dolaşırken
tahlisiye sandallarına çıkmış ve can yeleklerine sarılmış Dumlupınar mürettebatını görerek motora aldı. Bu denizciler hızla Çanakkale'ye götürülerek hastaneye yatırıldı. Fakat hala denizin dibinde 81 kişi vardı ve onların yaşayıp yaşamadıkları bilinmiyordu. Artık onların yaşamasını ummaktan ve denizaltı kurtarma gemisi Kurtaran'ı çağırmaktan başka çare yoktu.
"DENİZ KUVVETLERİNE BAĞLI DUMLUPINAR DENİZALTISI BURADA BATTI"
Naraburnu'nda gün ağarmıştı. Havanın aydınlanması sayesinde civarda dolaşan balıkçı tekneleri Dumlupınar'ın batarken su yüzüne fırlattığı muhabere şamandırasını gördü. Beklenen haber gelmişti. Haberi alan gümrük motoru derhal şamandıranın bulunduğu yere gitti. Gümrük motorunun ikinci çarkçısı Selim Yoludüz şamandıraya uzandı ve üzerindeki yazıyı okudu:
Deniz Kuvvetlerine bağlı Dumlupınar Denizaltısı burada battı. Kapağı açın ve denizaltıyla irtibat kurun. Kapağı açtı, şamandıranın içindeki ahizeyi kaldırdı ve ümitle "Alo" dedi...
Sesine karşılık bekleyen gümrük muhafızının yüreğine, karşı taraftan gelen cevap su serpti: "Buyrun, ben Astsubay Selami" Beklediği karşılığı alan Selim Yoludüz astsubay Selami'ye ne durumda olduklarını sordu. Aldığı cevap Dumlupınar'da yaşanan trajediyi açıklar nitelikteydi. Astsubay Selami geminin 15 derece sancak yönünde yatık olduğunu, elektriğin kesik olduğunu ve kendilerinin kıç torpido dairesinde 22 kişi olduklarını
söyledi. Gümrük motorunun çarkçısı Selim Yoludüz, mürettebata Çanakkale Boğazı'nın Nara Burnu'nda olduklarını ve gemilerinin tahminen 90 metre derinlikte yatmakta olduğunu söyleyerek, "Endişelenmeyin. Kurtaran yolda. Sizi oradan çıkaracağız" dedi. Vatan görevi için denizaltıda bulunduklarını söyleyen Astsubay Selami'nin cevabı ise Çarkçı Selim Yoludüz'ün kulağına ve kalbine işledi: Ailelerimize selam söylüyoruz. Bizi
kurtaracağınızdan eminiz. Vatan sağolsun...
Bu, astsubay Selami'nin boğazın yüzeyindekilerle yaptığı ilk konuşma oldu. Saat 11:00 sularında olay mahaline gelen Kurtaran gemisinin çalışmaları sonuçsuz kaldıkça yüzeydekilerin umudu azalıyordu. Bu arada ilk konuşmanın ardından sırasıyla, Çanakkale Deniz Komutanı Albay Zeki Adar, Gümrük Memuru Selim Yoludüz bir kez daha ve 1. İnönü Denizaltısı ikinci kumandanı Üsteğmen Suat Tezcan Dumlupınar'la görüştü. Aşağıda Astsubay Selami ve arkadaşlarının zamanı azaldıkça, su yüzünde bulunanların moralleri bozuluyordu. Buna rağmen, Astsubay Selami'nin sesinde tereddütten ve endişeden eser yoktu. Bir süre sonra bir konuşma daha yapmak için
şamandıranın başına gidildi ve ahize kaldırıldı. Aşağıdan gelen sesler hazin sonun acılı haberini verir gibiydi. Ahizenin diğer ucundan sadece dualar, ezan sesleri ve iniltiler geliyordu. Saat 15:00 sularında ise muhabere şamandırasını tutan telefon kablosu koptu. Bir daha Dumlupınar mürettebatından haber alınamayacaktı...
Astsubay Selami Özben'in "Vatan Sağolsun" sözleri, 84 metre derinlikte yatan Dumlupınar'dan yükselen son ses oldu.
Kurtaran Gemisi Ve Kurtarma Çalışmaları
Kazanın ardından olay yerine gelen Amiral Sadık Altıncan, Vali Safaeddin Karanakçı ve diğer yetkililerin gözetiminde kurtarma çalışmaları başladı. Bu arada kaza çok kısa sürede gerçekleştiği için olayın farkına varmayan 1. İnönü Denizaltısı da olay yerine geri dönerek kurtarma çalışmalarında bulundu. Bu gemi dışında denizin üstünde iki muhrip, Kurtaran, motorlar ve Naboland bulunuyordu. Çanakkale Boğazı'nın akıntılı sularında Dumlupınar'ı ve mürettebatı kurtarma çalışmaları aralıksız sürdürüldü, fakat bu çaba mürettebatı kurtarmaya yetmedi. Dalgıçlar birçok defa herşeyi göze alarak Dumlupınar'a ulaşmaya çalışmış, fakat hiçbiri kurtarma çanını denizaltının
gövdesine tutturmayı başaramamıştı. Kurtarma işinin tüm gereklerinin yerine getirilmesine rağmen, ne Dumlupınar ne de mürettebatı kurtarılabildi.
Salı günü sabaha karşı ümitler tükendi. Çünkü bir denizaltı, personeline 3 gün yaşama izni vermekteydi. 72 saatten sonra içerdeki hava miktarı denizcilerin yaşamasına zaten izin vermeyecekti. Ve saat 02:15 itibariyle 3 günlük süre dolmuştu. 81 denizciden geriye kalan 22 kişiden artık ümit kesilmişti. Ertesi gün saat 15:00'te Başaran Gemisi üzerinde bir tören düzenlendi ve "Dumlupınar Şehitleri" için denize çelenkler bırakıldı.
Dumlupınar Şehitlerimizin İsimleri
Kurmay Albay Hakkı Burak,
Makine Kıdemli Yüzbaşı Naşit Öngören,
Makine Yüzbaşı Affan Kayalı,
Güverte Üsteğmen İsmail Türe,
Makine Üsteğmen Fikret Coşkun,
Güverte Teğmen Bülent Orkun,
Güverte Teğmen Macit Şengün
Assubay Kıdemli Başçavuşlar:
Şevki Özsekban,
Ali Tayfun,
Emin Akan,
Ömer Öney,
Mehmet Denizmen,
Sait Yıldırım
Assubay Başçavuşlar:
Cemaleddin Denizkıran,
Salahaddin Çetindemir,
Zeki Gider,
Kemal Acun,
Hüseyin Uçan,
Cemal Kaya,
Naci Özaydın
Assubay Çavuşlar:
Bahri Serseren,
İhsan İçdemir,
Selami Özben,
İbrahim Altıntop,
Şaban Mutlu,
İhsan Coşkun,
Hamd Reis,
Samim Nebioğlu,
Mustafa Doğan,
İhsan Aral,
Zeki Açıkdağ,
Necdet Yaman,
Tuğrul Çabuk,
Mehmet Ali Yılmaz
Mükellef Çavuşlar:
Karasulu Veysel Saygılı,
Rizeli Ramazan Yurdakul
Mükellef Onbaşılar:
Milaslı Niyazi Giritli,
İstanbullu Züğfer Ceylan,
İstanbullu İbrahim İşlemeci,
Trabzonlu Murat Yıldırım,
Bodrumlu Mehmet Kızılışık,
Bodrumlu Emin Süzer
Erler:
Çanakkaleli Mehmet Demirel,
Bigalı Ali Gökçü,
Antalyalı Nurettin Alabacak,
Bandırmalı Ömer Yalçın,
Edremitli Ali Aslan,
Lapsekili Ülfeddin Akar,
Şileli Bekir Sarı,
Sürmeneli Yusuf Demir,
Rizeli Mehmet Aydın,
Sökeli Mustafa Özsoy,
Marmarisli Nuri Acar,
Çorlulu Hüdai Çağdan,
Lapsekili Kadir Demiroğlu,
Tekirdağlı Fikri Ulaştırıcı,
Bigalı Hüseyin Sayım,
Bartınlı Hüseyin Kayan,
İzmirli Kenan Odacıoğlu,
Bursalı İbrahim Aksoy,
İzmirli Feridan Kırcalı,
Ordulu İsmail Özdemir,
Çarşambalı Hasan Arslan,
İnebolulu Ahmet Özkaya,
Çanakkaleli Enver Uçar,
Foçalı Necati Kalan,
İnebolulu Murat Suyabatmaz,
Giresunlu Mehmet Demir,
Giresunlu Galip Yılmaz,
Göreleli Hasan Kelleci
Tanrıdan şehitlerimize rahmet diliyoruz.
HMS GOİSSA DEVRİYE YATI:
HMS Goissa, 1893 yılında yapımı tamalanmış 1023 tonluk silahlı bir devriye yatıdır.
Çok ağır sis altında Invıncible ile çarpışmış ve Invincible onu sancak kısmına bağlayarak tamir edilmesi için güvenli bir limana çekmiştir.
15 Kasım 1918'de Çanakkale'de mayına çarparak batmıştır.
Gemi Mürettebatından birisi:
William Thomas Porteous
Leading Seaman 17/L
HM Yacht 'Goissa', Royal Naval Reserve (Shetland Section)
Died 13th July 1917
JOULE DENİZALTISI:
29.10.1906'da sipariş edilmiş. 01.11.1906'da üretimi başlamış. 10.05.1912’de Fransa’da Toulon tersanelerinde yapımı tamamlanmış Brumaire sınıfı bir denizaltıdır.
Denizaltıya, James Prescott JOULE'un adı verilmiştir. Kendisi 24 aralık 1818'de İngiltere'de doğmuş bir fizikcidir. 11 Ekim 1889'da Salts'da vefat etmiş.
Boyutlar:50.75m * 5.42m * 3.05m
Hız:13 knot suüstü; 8.8 knot sualtı
Ağırlık:400 ton (yüzey); 550 ton (sualtı)
Kaptan:Louis Georges Marie Félix Auber DUPETIT THOUARS de St George
Silah: 1 adet 45 cmlik torpido tüpü,37 mm'lik Top
Mürettebat: 25
Motor:2 tane 420cv lik dizel motor,2 tane 330cv lik elektrik motor
1 Mayıs 1915’de Çanakkale mayın hatlarını geçmeye çalışırken birkaç mayını patlatmış ve bütün mürettebatıyla birlikte Kepez yakınlarında Çanakkale boğazının en kısa olduğu bölgelerde batmış 6 Ağustos 1915'de Fransız resmi gazetesinde kayıp haberi vardır. Gemi 44 metre derinlikte 29 mürettebatıyla birlikte yatmaktadır ve hiç el değmemiş durumdadır. Ancak bu bölgede gemi trafiğinin çok fazla olmasından dolayı buraya dalış zordur.
Kaptan Louis Aubert du Petit Thouars de Saint Georges
7 Şubat 1882'de Loudun'da Georges-Charles-Henri'nin ikinci oğlu olarak doğdu. Aile geleneği sayesinde denizle içiçe büyüdü. Daha sonra Donanma Okuluna hazırlık olması için annesi tarafından Jesuits okuluna gönderildi. Mükemmel hazırlandığı Donanma okuluna 100 kişiden 18. olarak 1 Ekim 1899'da 17 yaşındayken kabul edilir. 26 Aralık 1911'de kaptan olur. Kasım 1914'de Joule denizaltısına komutan olarak atanır. 15 Nisan 1915'de Çanakkale operasyonlarınd Admiral Boué of Lapeyrère komutasında görev
yapmak üzere bölgeye gönderildi. 28 Nisan'da boğazı geçip Türk Taşıma gemilerine saldırma görevi aldı. Ancak 1 Mayıs'da boğazı geçerken mayına çarparak denizaltısıyla beraber ebedi yerini aldığı düşünülüyor. Agamemnon, 2 Mayıs'da bu denizaltıya ait olduğu düşünülen kalıntılara rastlamış. İkinci kaptanı Sign Fortoul (G.L.).
HMS M-28 MONİTÖR GEMİSİ:
Ağırlık : 500 ton
Boyutlar : 54m * 9,4m * 2m
Baca Adedi : 2
Ana Motor Gücü : 800 hp
Max Hız : 11 knot
Mürettebat : 69
28 Haziran 1915’de Raylton Dixon tarafından tamamlanmıştır. M15 sınıfı bir monitor gemisidir. 540 ton ağırlığındaydı. 1 adet 9,2 inçlik topu mevcuttu.
21 Ekim 1915’de Bulgaristan’da Dedeagatch’ın bombalanmasında görev yapmıştır.
Midilli (Breslau) Çanakkale’den çıkarak Gökçeada civarında barikat görevi yapan müttefik gemilerine saldırmış ve burada HMS Raglan ve HMS M-28 Türkpozisyonlarını bombalamakda kullanılıyordu. Kusu koyunda (Gökçeada) batırıldılar.
MILO BUHARLISI:
1892’de W.Gray & Co. Of Limerick tarafından üretilmiş 1743 tonluk 155hp gücünde buharlı bir gemidir. Hartpool’da Leask, Clark & Co. of West Hartpool adına kayıtlıydı. Boyutları: 261 feet * 36,6 feet * 18,1 feet.
I.Dünya Savaşı’nda Anzak koyuna asker çıkarma işlemi yapılırken buralardaki sert havalardan dolayı köprünün ve gemilerin zarar görmemesi için Ekim 1915’de bir dalgakıran olması amacıyla batırılmıştır. 1919’lu yıllarda köprü kaybolmuş ancak Milo halen sağlam kalmıştı. Halen Kuzey Kumsalı denilen çıkarma noktası civarında kalıntıları mevcuttur.
HMS TRIUMPH
Hms Triumph, Swiftsure sınıfı İngiliz donanmasına ait bir savaş gemisiydi. 15 Ocak 1903’de Vickers, Barrow tarafından tamamlandı. 1909 martında Akdeniz’e gönderilene kadar Kanal filosunda görev yaptı. I.Dünya savaşı çıkınca Japon gemilerinin desteklediği Tsing Tao’ya karşı düzenlenen operasyonlarda görev yaptı. Ocak 1915’de Çanakkale Kalelerinin bombardımanında görev yapmak üzere buraya geldi. 18 Mayıs 1915’de Kabatepe’yi bombaladığı sırada Alman denizatlısı U-21 tarafından torpillenerek batırıldı. 73 kişiyi de beraberinde götürerek bir buçuk saatte battı.
Boyutlar: 146m * 22m * 7.6m
Silahlar: 4 tane 10” lik ikiz top
14 tane 7,5” lik top
14 tane 14lük pdr silahı
2 tane 2lik pdr silahı
4 tane maxim
2 tane torpido tüpü
Ağırlık: 11,800 ton
Mürettebat: 700
Hız: 20 knot
Motor: Su kaynatıcıları,2 shafts,14,000 ihp
Geminin Batırılışı:
Çanakkale savaşı boyunca İngiliz donanmasının başına tam bir bela olan Alman U-21 denizaltısının komutanı Yüzbaşı Hersing darbesini tam gün ortasında vurdu. İngilizlerin Triumph zırhlısı, Kabatepe önlerinde demirde yatıyordu. Çevresine torpido muhafaza ağı atmıştı. Bir muhrip de, dev zırhlının güvenliğini sağlamak için çevresinde sürekli olarak devriye geziyordu. Denizaltı fark edilmiş, devriye muhribi U-21’in peşine düşmüştü. Alman denizaltısı, saatler süren kovalamaca sırasında bir kaç kez yirmi
metre derinliğin altına inmeğe mecbur kaldı. Saat 11:23’te, denizaltı torpilini fırlatacak konuma gelmişti. Yüzbaşı Hersing sabırla bekledi. Triumph zırhlısına artık 300 metre kadar yaklaşmıştı. Bu uzaklıktan baş torpidosunu ağ makasıyla birlikte ateşledi ve hemen 21 metreye daldı. Dalış sırasında önce metalin metala çarpmasından çıkan hafif ama tok bir çınlama, ardında şiddetli bir infilak işitildi...
Ancak Triupmh'u koruyan destroyerler U-21'in yerini keşfetmişlerdi. U-21'in Ege'ye doğru açılma şansı yoktu. Komutan Hersing çok zor bir karar verdi ve batmakta olan Triumph'un altından geçerek kaçmayı başardı.
Denizin üstünde tam bir kargaşa yaşanıyordu. Muhripler, balıkçı tekneleri, filikalar kurtarma çalışmaları için Triumph’a koşarken, U-21’in yeni hedefi olmak istemeyen diğer bütün büyük gemiler de alelacele dev zırhlıdan uzaklaşmağa çalışıyorlardı. Triumph’un güvertesi ise artık bir can pazarıydı; boru sesleri, bağırarak verilen komutlar, feryatlar işitiliyor, filikalar denize indiriliyor, bazı eşyalar gemiden atılıyordu. Triumph buna rağmen torpidonun geldiği güneye doğru bir kaç mermi attı.
Bunlardan biri bir vapura isabet etti. Ve Triumph birden hızla yana yattı; denize dökülmüştü. Derken, alabora olup karinasını güneşte bir süre pırıl pırıl göstererek öylece yüzdü... Muhripler, vapurlar, filikalar, su içinde çırpınan insanlar ve bunların arasında da artık son nefesini vermekte olan devin kocaman gövdesi... Bir kaç dakika sonra kıç taraf havaya yükseldi...133 metre uzunluktaki 12 bin tonluk çelik yığını buhar ve dumanlar savurarak son bir dalışla Çanakkale’nin serin sularına gömülürken,
çevredeki gemilerin mürettebatı hazır ola geçmiş, son yolculuğuna başlayan Triumph’u selamlıyorlardı...
Bütün olanlar, karada çarpışan iki ordunun gözleri önünde geçmişti. ANZAK’lar görüntüyü üzüntü içerisinde izlerken, Türk siperlerinden sevinç naraları ve alkışlar yükseliyordu. Ancak Türkler, kindar savaşçılar olmadıklarını burada da gösteriyorlardı... Triumph ne vurulduğu sırada ne de sulara gömüldükten sonra, denize dökülenlere Türk siperlerinden tek bir el bile ateş açılmadı.
Triumph’la birlikte üç subay ve 70 er öldü. Bu olay, artık Gelibolu’daki müttefik gemilerinin güvenliklerinin sonu anlamına geliyordu.
Gemi Batığının Durumu:
Bugün 56-72 metre derinlerde yatmaktadır.Gemi hala tek parça halinde ve sağlam bir durumdadır.
1 $ = 1,76 TL 
1 € = 2,35 TL 
RSS - © Copyright mkarpuzoglu