ÇANAKKALE VE ECEABAT GEZİ REHBERİ HASTANELERİMİZ VE LOJİSTİK

Duyurular

27.12.2008 14:31SİTEDE İNGİLİZCE BÖLÜM AÇILDI

Tüm Duyurular

Faydalı Linkler

HASTANELERİMİZ VE LOJİSTİK

HARP HASTAHANELERİNDE LOJİSTİK I. DÜNYA SAVAŞI ÇANAKKALE CEPHESİNDE İDARİ FAALİYETLER VE LOJİSTİK

Kaynak : Şahin ALDOĞAN - Melike BAYRAK çalışması ( Eklemeler: Muhterem KARPUZOĞLU) (Sayın Şahin ALDOĞAN’ın izniyle)

1). Genelkurmay Başkanlığı, ATASE - Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi. Çanakkale Cephesi , Cilt V 1.2.3. kitaplar.

2). Dr. Gen. Kemal ÖZBAY - Türk Asker Hekimliği Tarihi ve Asker Hastaneleri Cilt 1.2.3.4.

Birinci Dünya Savaşı başında, Başkomutanlık Vekaleti ve Genel Karargaha bağlı şubeler, idari faaliyetlerin düzenlenmesini ve lojistiği organize ediyorlardı.

Başkomutanlık Vekaleti’ne bağlı teşkilatlar:

1).Genel Kurmay Başkanlığı’nın lojistik ile ilgili şubeleri (Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Riyaseti)

a). Menzil Genel Müfettişliği,

b). Topçu ve Mühimmat şubeleri

c). Şimendifer Demiryolu Şubesi (demiryolu, ulaştırma)

d). Sıhhiye Müfettişlikleri

2). Harbiye Nezareti (Milli Savunma Bakanlığı)

a). Ordu Dairesi (Ordu ikmal şubeleri)

b). Harbiye Dairesi (Piyade, Süvari, Topçu, Muharebe, Nakliye şubeleri, Askeri fabrikalar)

c). Levazım Dairesi (Yolluk, Maaş, Yiyecek, Giyecek, İnşaat işleri)

d). Muhasebat Dairesi (Hesap işleri)

e). Muamelat-ı Zatiye (Personel Planlama Atama işleri)

f). Daire Müdüriyeti

g). Hukuk Müşavirliği

h). Divan-ı Temyiz-i Askeri Riyaseti (Askeri Temyiz Mahkemesi Başkanlığı)

ı). Sıhhiye Müfettişliği (Sağlık Daire Başkanlığı)

i). Baytar Müfettişi Umumiliği (Veteriner Dairesi)

j). Merkez Komutanlıkları

Ordular ile Genel Karargah arasındaki tüm koordinasyon görevlerini Menzil Genel Müfettişliği yürütmektedir.Genellikle Başkomutanlık kararları Genel Kurmay Başkanlığı, Karargah Şubeleri, Menzil Genel Müfettişliği ve Harbiye Daireleri ile işbirliği içerisinde yürütülmektedir.

MENZİL GENEL MÜFETTİŞLİĞİ

Menzil Genel Müfettişliği, Başkomutanlık ve ordular arasında koordinasyonu sağlamak,idari ve lojistik faaliyetleri yürütmek üzere 5 Ağustos 1914 tarihli emirle kurulmuştur.

Kuruluşu:

Menzil Genel Müfettişi Emir Subayı

Menzil Kurmay Başkanlığı

Kurmay Başkan yardımcıları

Genel Levazım Hizmetleri uzmanları

Silah ve Mühimmat Şubesi

Muhabere Şubesi

Sıhhiye Hizmetleri Şubesi

Sekreterya, kurullarından oluşmaktadır.

Menzil Genel Müfettişliği’ne bağlı olarak Ordu genelinde Ordu Menzil

Müfettişlikleri vardır. Ordu Menzil Müfettişlikleri içerisinde :

Menzil Bölge Müfettişlikleri

Menzil Hat Komutanlıkları

Birinci ve İkinci Sınıf Menzil Nokta Komutanlıkları, Menzil İstasyon

Komutanlıkları

Konaklama Komutanlıkları

Menzil Yiyecek ve Teçhizat Ambarları

İnsan ve Hayvan Hastaneleri, kolları vardır.

Bu teşekkül ve tesisleri Seferberlik Teşkilatına göre Kolordularca

yürütülmektedir.

Bugün bu Ordu Genel Müfettişlikleri’nin karşılığı, “Ordu Üs Komutanlıkları”dır.

ORDU MENZİL MÜFETTİŞLİKLERİ

Ordu Menzil Müfettişliği’nce kolorduların, kurulması gereken tesis ve teşkillerin Seferberliğin ilk gününden itibaren gösterilen kaynaklardan tedarik edebildikleri olanaklarla örgütlendirilmeye geçilmiştir.

Birinci Dünya Savaşı’nda silahlı kuvvetler ikmal kaynaklarının çoğu İstanbul ve yöresinden toplanmıştır.

Başlangıçta, Çanakkale harekat alanından sorumlu komutanlık, “Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanlığı” idi.

9. Tümen, Müstahkem Mevkii Komutanlığı’na bağlıydı. Bunların,Çanakkale ve yöresinde konuşlanmış lojistik destek birlikleri :

Ağır erzak kolları, Cephane kolları, Dağ topçu cephane kolu,Sahra topçu cephane kolu,Seyyar Hastaneler,Ekmekçi müfrezesi,Esas depo taburu,Hayvan deposu ünitelerinden meydana gelmişti.

Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanlığı, 6 Ağustos 1914’ten 25 Mart 1915 tarihine kadar (Kasım 1914’de 1 hafta hariç), 9. Piyade Tümeni de emir ve kuruluşunda olduğu halde doğrudan başkomutanlığa bağlı idi. Bilahare harekat alanının savunma görevi, 24 Mart 1915’ de kurulan 5. Ordu’ya verilmiştir. Bu tarihten itibaren 5.Ordu Menzil Müfettişliği kurularak faaliyete geçmiştir. 5. Ordu; 1.Ordu’nun 3. ve 5. kolordularıyla, 1. Kolordu’nun 3. Tümeni ve Çanakkale Müstahkem Mevkii birliklerinden oluşmuştur.

5. Ordu Menzil Müfettişliği Karargahı Gelibolu’da kurularak menzil

sahasındaki hatlarını belirlemiştir.

1. Hat : Uzunköprü – Keşan – Gelibolu

2. Hat : Biga – Lapseki – Çanakkale

3. Hat : Balıkesir – Ezine – Çanakkale

5. Ordu Menzil Kıtaları (Eylül 1915)

Menzil Jandarma, Süvari, Piyade ve Muhafız takımları

Telgraf müfrezesi

Sahra Postası Bölüğü

Sahra Jandarması

5. Ordu Menzil Nokta Komutanlıkları

Uzunköprü, Keşan, Gelibolu, Bayırköy, Ilgardere, Akbaş, Biga Karabiga, Malular, Lapseki, Burgaz (Bergaz-Umurbey) ve Çanakkale Nokta Komutanlıkları

5. Ordu Menzil İskele Komutanlıkları

Çardak, Gelibolu, Ilgardere, Akbaş, Kilya, Karabiga, Lapseki, Burgaz (Bergaz-Umurbey) Çanakkale

5.Ordu Menzil Çayhaneler: Gülecik, Bayırköy, Yerlisu, Karapınar

5.Ordu Menzil Ekmekçi Takımları: Burgaz ve Gelibolu

5. Ordu Menzil İdari Teşkillerden Erzak Ambarları:

Akbaş, Malular, Uzunköprü, Keşan, Ilgardere, Biga, Karabiga, Gelibolu, Lapseki, Bergaz, Işıklar

5. Ordu Mekkareli Katarlar (tümenlerden geçer):

11. Tümen 39 ton, 13. Tümen 32 ton, 10. Tümen 37 ton, 8. Tümen 23 ton, 4. Tümen 24 ton, 1. Tümen 14 ton

5. Ordu Menzil Erzak Nakliye Katarları:

12. Tümen Keşan 82 ton, 11. Tümen Uzunköprü 118 ton, 10. Tümen Uzunköprü 43 ton, 8. Tümen Uzunköprü 89 ton, 7.Tümen Keşan 88 ton, 6. Tümen Keşan 103 ton , 5. Tümen Biga 103 ton, 4. Tümen Biga 115 ton, 3. Tümen Işıklar 83 ton, 1. Tümen Uzunköprü 112 ton

5. Ordu Cephane ve Park teşkilleri

Burgaz Cephane Deposu, Gelibolu Cephane Deposu, Ilgardere cephane Deposu, Akbaş İstihkam Deposu, Akbaş Cephane Deposu, 39. Tümen Akbaş 39 tonluk cephane katarı

2. Tümen Keşan 98 tonluk katar

5. Ordu Amele ve Hamal kıtaları

Akbaşta 2 adet Hamal Taburu

Uzunköprü, Keşan Gelibolu Hamal Bölükleri

5. Ordu Amele Taburları:

Yalova 2 tabur, Biga 2 tabur, Burgaz 1 tabur, Ilgardere, Çorlu 1 tabur

Biga İnşaat bölüğü, Lapseki araba imalathanesi, Ilgardere köprücü takımı.

5. Ordu Menzil Sağlık tesisleri, Harp Hastaneleri:

Dümrek 300 yataklı 5. Harp Hastanesi, Şarköy 200 yataklı 6. Harp hastanesi, Lapseki 1100 yataklı 2. Harp Hastanesi, Çardak 850 yatak lı 1. Harp Hastanesi

Menzil hastaneleri

Keşan 180 yatak, Erdek 600 yatak, Karabiga 150 yatak, Mürefte 400 yatak, Lapseki 500 yatak 4. Menzil Hast, Bayırköy 500 yatak 2. Menzil Hast, Bayırköy 500 yatak 3. Menzil Hast, Dimetoka 650 yatak 3. Men zil Hast, Biga 1000 yatak 2. Menzil Hast, Biga 850 yatak 1. Menzil Hast.

Merkez hastaneleri

850 yataklı Tekirdağ Merkez Hast, 1600 yataklı Gelibolu Merkez Hastanesi.

Seyyar hastaneler:

Tekirdağ 300 yataklı Kızılay Hastanesi, Eriklice 2000 yataklı 8. Tümen Seyyar Hastanesi, Burgaz 10. Tümen 1500 yataklı Seyyar Hastanesi, Ilgardere 600 yataklı 12. Tümen Seyyar Hastane, Galata 600 yataklı Salgın Hastanesi,Biga Hasta Nakliye Müfrezesi, Biga 600 yataklı Sıhhiye Taburu, Lapseki Ecza Deposu,

Menzil Hastane Gemileri:

Akdeniz

Gülnihal 700 yatak

61 nolu Vapur 300 yatak

60 nolu Vapur 300 yatak

63 nolu Vapur 300 yatak

70 nolu Vapur 70 yatak

Menzil Veteriner tesisleri:

Keşan, Burgaz, Pazarlı araba ve hayvan depoları

Suluca Veteriner İlaç Deposu.

Hayvan Hastaneleri

3 no’lu Ilgardere Hastanesi

2 no’lu Suluca Hayvan Hastanesi

1 no’lu Hayvan Hastanesi Münip Bey Çiftliği

Harekat alanında, menzil üzerindeki kasabalarda ve şehirlerde sağlık

kuruluşları ve hastaneler:

Ordu Menzil Teşkilatı’nda ve harekat alanında sağlık kuruluşları olarak;

Tümen Sıhhiye Bölükleri

Tümen Seyyar Hastaneleri

Kolordu Seyyar Hastaneleri

Yaralı Sevk Hastaneleri

Nakliyat Hastaneleri

Ordu Seyyar Hastaneleri

Grup ve Kolordu Ağır yaralı Hastaneleri

Kolordu Merkez Askeri Hastaneleri

Ordu harp Hastaneleri

İntan (Bulaşıcı hastalıklar) Hastaneleri

Muharebe bölgesi Harp Hastaneleri (Arıburnu, Zığındere, Kilitbahir)

Hastaneler (menzil ve harp hastaneleri hariç)

Askeri Birlik Hastaneleri :

1.Tümen seyyar Hastaneleri

1. Tümen Sıhhiye Bölüğü

5. Tümen seyyar Hastaneleri (4 seyyar hastane) (Kocadere’de)

8. Tümen Sıhhiye Bölüğü

5. Ordu Menzil Müfettişliği’ne bağlı Karargah Hastanesi

15. Kolordu 11. Tümen Seyyar Hastanesi

9. Tümen Seyyar Hastanesi (6 seyyar hastane) (Ağadere’de)

3. Tümen Seyyar Hastanesi

3.Tümen Sıhhiye Bölüğü

7. Tümen Seyyar Hastanesi (Bigalı Deresi kuzeyinde)

4. Tümen Seyyar Hastanesi (Kilitbahir Ağadere’de)

6. Tümen Seyyar Hastanesi (Havuzlar Deresi’nde)

14. Tümen Seyyar Hastanesi (Cenup Grubu)

10. Tümen Seyyar Hastanesi (Havuzlar)

20. Tümen Seyyar Hastanesi

14. Kolordu Çanakkale Grubu Seyyar Hastanesi

12. Tümen Seyyar Hastanesi (Çamburnu güneyi)

15. Tümen Seyyar Hastanesi (Soğanlıdere- Aramaz mevkii)

15. Tümen Sıhhiye Bölüğü (cephede)

3. Kolordu 16. Tümen Seyyar Hastanesi

16. Tümen Sıhhiye Bölüğü (Kocadere batısında)

19. Tümen Seyyar Hastanesi (Bigalı Deresi 6 km içeride)

19. Tümen Sıhhiye Bölüğü (Güzeldere bölgesinde)

12. Akbaş Nakliyat Hastanesi

16. Kolordu 8. Tümen Seyyar Hastanesi

24. Tümen Seyyar Hastanesi

24. Tümen Sıhhiye Bölüğü

2. Ordu Seyyar Hastanesi

3. Kolordu Şimal Grubu Ağır Mecruhin Hastanesi

5. Ordu Harp Hastaneleri (6.menzil hast. ve ayrıca seyyar hast.)

13. Tümen Seyyar Hastanesi

5. Kolordu Merkez Askeri Hastane

5. Kolorduya mensup 10.Tümen Sıhhiye Bölüğü. Zığındere tarafında.

2. Kolordu Cenup grubu Sevk ağır mecruhin Hastanesi

14. Kolordu 11. Tümen Ağır Mecruhin Hastanesi

Anafartalar Grubu Ağır Mecruhin Hastanesi

5. Ordu Menzil Müfettişliği’ne bağlı Şarköy 5. Menzil Hastanesi

Arıburnu Muharebe Hattı Hastanesi

Zığındere Harp Hastanesi

Kilitbahir Harp Hastanesi

Melekhanım Çiftliği Revir Hastanesi

2. Tümen Sıhhiye Bölüğü (Soğanlıdere güney yamacında)

7. Tümen Sıhhiye Bölüğü (Soğanlıdere güney yamacında)

12. Tümen Sıhhiye Bölüğü (Soğanlıdere’de)

4. Tümen Sıhhiye Bölüğü (Eski Değirmendere bölgesinde Alibey Çiftliği k.batısında)

6. Tümen Sıhhiye Bölüğü (Eski Değirmendere bölgesinde Alibey Çiftliği k.batısında)

5. Tümen Sıhhiye Bölüğü (Kocadere batısında Matikdere’de)

9. Tümen Sıhhiye Bölüğü (Sarafim çiftliğinde)

13. Tümen Sıhhiye Bölüğü (Cenup grubunda)

2. Tümen Seyyar Hastanesi

11. Tümen Sıhhiye Bölüğü (Alibey Çiftliği kuzeybatısında Eski Değirmendere’de), 14. Tümen Sıhhiye Bölüğü, 16. Tümen Seyyar Hastanesi, 20 Tümen Sıhhiye bölüğü (cephede), 25.Tümen Seyyar Hastanesi, 25.Tümen Sıhhiye Bölüğü, 26.Tümen Seyyar Hastanesi, 26.Tümen Sıhhiye Bölüğü, 42.Tümen Seyyar Hastanesi, 42.Tümen Sıhhiye Bölüğü, Ayrıca, Büyük Sargı Mahalli (cephe gerisi) ve Kıta Sargı Mahalli

Hilal-i Ahmer (Kızılay) Hastaneleri olarak:

Gelibolu Hilal-i Ahmer Hastanesi, Şarköy Hilal-i Ahmer Hastane si, Cağaloğlu Hilal-i Ahmer Hastanesi, Nişantaşı Hilal-i Ahmer Hastanesi, Hasköy Nisa Hilal-i Ahmer Hastanesi, Karaköy Hilal-i Ahmer Hastanesi, Kadıköy Hilal-i Ahmer Hastanesi, Hırka Hilal-i Ahmer Hastanesi, Galata Hilal-i Ahmer Hastanesi, İplikhane Hilal-i Ahmer Hastanesi, Rami Hilal-i Ahmer Hastanesi, Darülşafaka Hilal-i Ahmer Hastanesi, Kadırga Hilal-i Ahmer Hastanesi ,Tıp fakültesi Hilal-i Ahmer Hastanesi,Hilal-i Ahmer Cemiyeti Hastanesi,Taksim Hilal-i Ahmer Hastanesi,Beyoğlu Mekteb-i Sultani Hilal-i Ahmer Hastanesi (Galatasaray Harb Hastanesi),Havran Hilal-i Ahmer Hastanesi

Diğer Vatan Hastaneleri ve Askeri Hastaneler;

Bahçeköy Hastanesi,Süleymaniye Kulubü Hastanesi, Kağıthane Hastanesi, Yıldız Hasta nesi, Kırkağaç Hastanesi, Zaptiye Hastanesi, Çan Hastanesi, Kırkkilise Hastanesi, Ilgardere Hastanesi (Gelibolu), Burdur Hastanesi, Kırklareli Hastanesi, Karabiga Hastanesi, Melina Hastanesi, Edirne Kaleiçi Hastanesi, Maydos Hastanesi, Bahçecik Hastanesi, Malkara Hastanesi, Hoçkis Hastanesi, Fevzipaşa Hastanesi, Milas Hastanesi, Kavak Hastanesi, Surlar Hastanesi, Yeniköy Hastanesi, Sarıçalı Hastanesi, İzmir Merkez Hastanesi, Ezine Merkez Hastanesi, Çanakkale Merkez Hastanesi, Edirne Merkez Hastanesi, Muğla Merkez Hastane si, Bursa Çekirge Askeri Hastanesi, Çorlu Askeri Hastanesi, Afyonkarahisar Asker Hastanesi, Sinop Emraz-ı Adiye Hastanesi, İzmir Askeri Hastanesi, 5. Menzil İzmir-Karantina Askeri Hastanesi, Ağuca Seyyar Hastanesi, Altıntaş 1.Seyyar Hastanesi, Yalova Mevki Hastanesi, Taşköprü Mevki Hastanesi, Konya Mevki Hastanesi, Pınarbaşı Mevki Hastanesi, Taşkale Mevki Hastanesi, Bergama Mevki Hastanesi, Ankara Merkez Mecruhin Hastanesi, Adapazarı Mecruhin Hastanesi, Tekirdağ Mecruhin Hastanesi, Konya Mecruhin Hastanesi, Ma nisa Mecruhin Hastanesi,Bergoz Hafif Mecruhin Hastanesi [Bergoz=Bergaz=Umurbey >= Lapseki]? ), Bandırma Menzil Hastanesi, Mesudiye Menzil Hastanesi, Dimetoka 3.Menzil Hastanesi (Biga civarında), Gelibolu Tekirdağ Asker Menzil Hastanesi (5. Ordu’ya bağlı), Lapseki Menzil Hastanesi, Burdur Menzil Hastanesi, Tokat Menzil Hastanesi, Hasanbeyli Menzil Hastanesi, Aydın Menzil Hastanesi, Erdek Revir Hastanesi, Edremit Revir Hastanesi,

Milas Revir Hastanesi, Söke Revir Hastanesi, Salimbey Çiftliği Revir Hastanesi, Gönen Harp Hastanesi, Susurluk Harp Hastanesi, İvrindi–Otmanlar Köyü Harp Hastanesi, Balya Harp Hastanesi, Burhaniye Harp Hastanesi, Ayvalık Harp Hastanesi, Menemen Harp Hastanesi, Akhisar Harp Hastanesi, Balıkesir Harp Hastanesi, Tekfurdağı Salib-i Ahmer Harp Hastanesi, Çardak Harp Hastanesi, Soma Harp Hastanesi, Keşan Harp Hastanesi, Çamburnu Emraz-ı Adiye Hastanesi,

İstanbul’daki Harp Hastaneleri :

Hamidiye Etfal Hastaneleri, Tuzla Hastanesi, Topçu Kışlası Hastanesi (Topçu Mektebi), Maçka Hastanesi, Ayastefanos (Yeşilköy) Hasta nesi, Alemdağ Sultan Çiftliği Hastanesi, Makriköy Gaziler Hastanesi, Bakırköy Gaziler Hastanesi, Beyoğlu-Ağahamamı Mecruhin Hastanesi, Beyoğlu Zapyon Hastanesi, Bahriye Merkez Hastanesi, Beylerbeyi Hastanesi, Beylerbeyi Beden Terbiyesi Mektebi Hastanesi, Bahri Siyah Boğazı Mevki-i Müstahkeme Rumeli Kavağı Hastanesi, Malüller Yurdu Fizik Tedavi Hastanesi, Cerrahpaşa Hastanesi, Davutpaşa Kışlası Hastanesi, Fenerbahçe Mevki Hastanesi, Feriköy Mecruhin Hastanesi, Gülhane Hastanesi, Gülhane Tababet-i Askeriye Nafızan Mektebi Hastanesi, Gülhane Seriryan Hastanesi, Gümüşsuyu Hasta nesi, Gümüşsuyu Gülnar Hastanesi, Dersaadet Gurebayı Müslimin Hastanesi, Haydarpaşa Zuefa Mecruhin Sevk Komisyon Hastanesi, Kuleli Hastanesi, Selimiye Hastanesi, Askeri Baytar Mektebi Hastanesi, Pangaltı Hastanesi (2 tane), Saint Jozef Alman Hastanesi, Galata San Benoit Hastanesi, Darül Muallimin Hastanesi, Moda civarı hastaneleri ve Vitali Köşkü, Yıldız Hastanesi, Mülkiye Baytar Mekteb-i Hasta.

Mühendis Mekteb-i Alisi Hastanesi, Maltepe Hastanesi, Yedikule Hastanesi, Yedikule Rum Hastanesi, Mekteb-i Harbiye Mecruhin Hastanesi,Taşkışla Hastanesi (2 hastane ), Yenibahçe Valide Sultan Hastanesi, Üsküdar Zeynep Kamil Hastanesi, Zeytinburnu İmalat-ı Harbiye Hastanesi,Piyale Hastanesi, Haydarpaşa Yeldeğirmeni Hastanesi,

Umum Kabul Kışla Hastanesi, Ermeni Salib-i Ahmer Fransız Hastanesi,Sirkeci Sevk Mecruhin Kumandanlığı Hastanesi, İstihlak-ı Milli Kadınlar Cemiyeti Hastanesi Hapishane-i Umumi Hastanesi,Beyoğlu Hilal-i Curha Hastanesi,Beyoğlu Zükûr Hastanesi,Hadımköy Daye Kadın Hastanesi,Darülfunun Hastanesi (Zeynep Hanım Hastanesi),Parekale Rum Hastanesi,Numune Mektebi Hastanesi,Şehremaneti Şişli Etfal Hastanesi,Şehremaneti Mecruhin-i Askeri Hastanesi,Şehremaneti Çapa Mecruhin Hastanesi,Müdafayı Milliye Tophane – Defterdar Hastanesi,Taksim Hafif Mecruhin Amerikan Salib-i Ahmer Hastanesi.

Hastane olarak kullanılan vapurlar:

Şirket-i Hayriye 60-61-63-67-70 Numaralı Vapurları, Akdeniz Vapuru Hastanesi, Gülnihal Vapuru Hastanesi, Reşitpaşa Vapuru.

5.Ordu bölgesinde menzil teşkilatı içerisinde değişik yatak kapasiteli Menzil Hastaneleri ve Harp Hastaneleri, bunların dışında sağlık depo taburları, veteriner–ilaç depoları, Menzil Hayvan Hastaneleri de bulunmaktaydı.

Vilayet olarak ana merkezler;

Tekirdağ, Lapseki, Çanakkale. Yoğunlukta kullanılan yatak kapasitesi ve hastane çeşitliliği olarak ikinci derecede Mürefte,Galata,Şarköy,Karainebeyli,Dimerek (Dümrek),Ezine, Bergoz (Umurbey), Çardak, Dimetoka, Erdek ve Karabiga kul lanılmıştı.

Çanakkale cephesinin 2 tane Büyük Sevkiyat Hastaneleri Akbaş ve Ağ(a) dere’dedir.

Menzil Teşkilatı’nda Sağlık Kuruluşları Dışındaki Kuruluşlar :

Cephane kol ve katarları, Erzak kolları, Ekmekçi kolu, Hayvan depoları, Veteriner ilaç depoları, Menzil hayvan hastaneleri, Nokta komutanlığı, İskele komutanlığı, Çayhane, Ekmek, ekmekçi takımı, Erzak ambarı, Nakliye katarları, Cephane deposu, İstihkam deposu, Cephane katarı, Hamal taburu, Amele taburu, İnşaat taburu, Araba imalathanesi

BELGE

AKDENİZ GEMİSİNİ HASTANE GEMİSİNE DÖNÜŞTÜRME EMRİ

Taht‑ı Himâye‑i Hazret‑i Mülûkânede

Osmanlı Hilâl‑i Ahmer Cemiyeti

Merkez‑i Umumîsi Aded: 1769/301

Hariciye Nezâret‑i Celîlesi'ne Ma‘rûz‑ı çâker‑i kemîneleridir

Karargâh‑ı Umumî Sahra Sıhhiye Müfettişliği'nden vaki‘ olan taleb üzerine Beşinci Ordu tertibât‑ı sıhhiyesinin tevsî‘i için Seyr‑i Sefâin İdaresi'ne mensub ve melfûf pusulada hacim ve ebadı murakkam Akdeniz Vapuru Hilâl‑i Ahmer Hastahâne gemisi hâline ifrağ edilecek ve sefine‑i mezkûrenin yataklarla tefriş ve telvîni cemiyetimiz tarafından îfâ olunacakdır.

İcabında Akbaş Limanı'nda sabit bir halde duracak ve lüzûmunda hasta nakledecek olan bu geminin düşman taarruzâtından vikâyesi için düvel‑i muhâsamaya Amerika Sefâreti vasıtasıyla ale'l‑usul tebligât‑ı lâzımenin îfâsına müsaade buyurulmasını rica eyleriz. Ol bâbda emr u fermân hazret‑i veliyyü'l‑emrindir.

Fî 23 Ramazan sene [1]333 ve fî 23 Temmuz sene [1]331 / [5 Ağustos 1915]

Osmanlı Hilâl‑i Ahmer Cemiyeti Reis‑i Sânîsi Dr. Besim Ömer.

Akdeniz Hilâl‑i Ahmer Hastahâne Gemisi: Hamûle Tonası; 4333 Tûlü; 413.25 kadem, Arzı; 48 kadem, Umku; 29.66 kadem

Menzil Teşkilatı’nda Lojistik Maddelerin İkmali:

1. Sınıf Lojistik Maddeler: Yiyecek maddeleri (Sebze, kuru sebze, et gibi) ikmali, ‘tekalif-i harbiye’ usulüyle tedarik edildi. Bu yiyecek maddeleri yurtiçi ve orduların harekat alanları içerisindeki menzil depolarında depolanıyor, buradan da menzil ambarlarına naklediliyor, daha sonra buradan ordu dağıtım bölgelerine sevkedilip dağıtılıyordu.

2. Sınıf Lojistik Maddeler: Giyecek maddeleri. Bu malzemeler Harbi ye Nezareti’nin Levazım Dairesi’nce sağlanmakta; Ahırkapı ve Eyüp’teki dikimevleri,İstanbul Feshane’de, Hereke, Karamürsel, İzmit’teki kumaş fabrikalarından temin edilmekteydi. Beykoz’da kundura fabrikalarında,Saraçhane’de bir atölyede ayakkabı imal edilmekteydi. İstanbul’da ayrıca bir ‘melbusat ambarı’ da hizmet vermekteydi.

5. Ordu’nun Ana Eşya Ambarları Akbaş’ta olup, Lapseki ve Kilya’da birer tane eşya ambarı açılmıştı. Silahlar da 2. sınıf maddeler arasına girmektedir (tüfek, ağır makineli tüfek, top). Muhabere malzemeleri de 2. sınıf malzemedir. (telsiz, telefon, telgraf, posta malzemeleri)

3. Sınıf Lojistik Maddeler: Akaryakıt, yağ, gazyağı, makine yağı, benzin, madeni yağ, gres yağı, karpit gibi maddelerdir.

4. Sınıf Lojistik Maddeler : İstihkam malzemeleridir. Köprü, tombaz, kayık, sandal, kazma, kürek gibi malzemelerdir.

5. Sınıf Lojistik Maddeler: Cephane malzemelerdir (Mühimmat)

Çanakkale Cephesinde İdari faaliyetler:

Personel İdaresi ve İkmal faaliyetleri; Seferberlikle beraber, orduda mevcut subay kadroları, gerek Harp Okulu’ndan yetişen subay namzetleri, gerekse yedek subay eğitim merkezlerinden yetişen çeşitli sınıflara mensup subay namzetleri ile takviye edilmişlerse de, noksanlıklar tamamlanamayınca, bir müddet sonra kara ve deniz kuv vetlerine mensup vaktiyle emekliye ayrılmış bulunanlar sınıf ve rütbelerine göre göreve çağrılmışlardır.

Beylerbeyi’nde olan yedek subay okulunda, çavuşlar içinden dahi subay niteliğine haiz olanlar talimgahlarda eğitilerek subaylığa yükseltilmişlerdir. Ast rütbe subay açığı bu şekilde kapatılmaya çalışılmıştır.

İmam, saraç, nalbant gibi sanat sahipleri de göreve çağrılmış; askeri memur kadroları da tamamlanmaya çalışılmıştır.

Muvazzaf piyade ve süvari subayları, İstanbul’da Pangaltı’daki Harp Okulu’ndan, topçu ve istihkam subayları, Halıcıoğlu’ndaki Mühendishane-i Berri Hümayun’dan yetişiyordu.

Askeri tabib ve eczacılar, Askeri Tıbbiye ve İstanbul Darülfünun’un ilgili bölümlerinden sağlanmaktaydı.

Her sınıf astsubay, genel olarak gedikli küçük zabit mekteplerinden ve çağdışına çıkmamış yedek astsubaylardan sağlanmaktaydı.

Birliklerin er eksiği, silah altına alınan acemiler ve ihtiyat sınıfına ayrılmış erlerden karşılanıyordu. Acemi erler önce depo birliklerinde eğitiliyorlardı.

Yabancı uyruklulardan mevcut yasalara göre silah altına alınanlar amele taburlarına ve ulaştırma birliklerine veriliyorlardı.

Beylerbeyi’nden sonra Yakacık’ta da bir Yedek subay Eğitim Merkezi açılmış olup, subay veya astsubay olabilecek nitelikteki erlerin eğitimleri yapılmaya başlanmıştı. Bilahare, askeri hizmet çağı gelmeyenler de gönüllü olarak orduya alınıyorlardı. Bunlar bulundukları mahaldeki askerlik şubelerine müracaat ettikten sonra, bedeni kabiliyet ve ahlaki durumları göz önüne alınarak, ihtiyaç oranında birliklere gönderiliyor veya çağırılmak üzere depo taburlarında toplanıyorlardı.

Yabancı uyruklulardan mevki sahibi ve paralı olanların bedel vermeleri de kabul edilmişti. İstanbul’da ayrıca şu eğitim merkezleri açıldı ve 6’şar haftalık eğitimle erler yetiştirilmeye çalışıldı:

Yedek subay eğitim merkezlerinde 5000 er

Genelkurmay Karargah Muhafız Bölüğü’nde 6. Kolordu hesabına 1500 er

Astsubay okulunda 1500 er, Saray Muhafız Bölüğü’nde 500 er

Millet Meclisi Muhafız Bölüğü’nde 500 er, İtfaiye alayında 500 er

İmalat-ı Harbiye (Silah Fabrikaları) muhafız bölüklerinin her birinde 500 er

Beylerbeyi Saray Muhafız Bölüğü’nde 500 erin eğitimi yapılıyordu.

Değişik sınıf astsubay okullarında ayrıca ‘onbaşı bölükleri’ kurulmuş,onbaşı yetiştiriliyordu.

VETERİNER HİZMETLERİ

Türk ordusunun hayvan ihtiyacı, yerli kaynaklardan karşılanmakla beraber, bazı top koşum hayvanlarının ve özellikle kadanaların yurt dışından getirilmesiyle sağlanıyordu. Harbin başlamasıyla dış kaynaklar kısıtlanmış, yerli kaynaklarla yetinilme zorunluluğu başlamıştı. Bu maksatlarla satın alınan hayvanlar, hayvan depolarına gönderiliyor; gerekli aşı ve bakımları yapıldıktan sonra, Harbiye Nezareti Baytar Müfettişi (Veteriner Dairesi Başkanlığı) tarafından düzenlenen çizgilere göre orduların ihtiyacı karşılanıyordu.

a) Hayvan Sağlığı İçin Alınan Tedbirler :

Hayvan Sağlığı için alınan tedbirler için Uzunköprü’de ve Bursa’da birer hayvan deposu kurulmuştu. Tekirdağ’da 5. Ordu Menzil Veterinerliği, Münip bey Çiftliğinde de, bir hayvan hastanesi açılmıştı. Hastalanan veya yaralanan hayvanlar 5. Ordu Hayvan Hastanesine gönderiliyor; tedavisi yapılanlar, birliklerine iade ediliyorlardı. Tedavisi yapılamayıp öldürülemeyenler ise yurt içi hayvan hastanelerine gön deriliyordu. * Genelde ordunun veteriner ilaçlarının ikmali, İstanbul’ da Selimiye’deki genel ilaç deposundan yapılmaktaydı.Türk Silahlı Kuvvetleri Tarihi, Cilt 5, Kitap 3, s. 555

Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanlığı kuruluşundaki 9. Piyade Tümeni bünyesinde, 3 Hayvan Deposu bulunmakta olup,müstahkem mevki ve 9. Tümen birliklerinin hayvan ikmali, bu depodan sağlanmaktaydı. Ayrıca Çanakkale Savunmasında görev alan 3. Kolordu kuruluşunda da üç hayvan deposu vardı. Bu depoların ikisi beygir, biri öküz deposu olup, her üçüde Kasım 1914’ten beri Çardak’ta bulunmaktaydı. (1) 5.Menzil Müfettişliği emrinde olmak üzere Suluca’da 2., Ilgardere’de 3.hayvan hastaneleri açılmış; harbin sonuna kadar faaliyetlerini sürdürmüşlerdi. Ayrıca Suluca’da Veteriner ilaç deposu; pazarlı, Burgaz ve Keşan’da araba ve hayvan depoları açılmıştı. (2)

1 Türk Silahlı Kuvvetleri Tarihi, Cilt 5, Kitap 1, s. 275

2 Türk Silahlı Kuvvetleri Tarihi, Cilt 5, Kitap 3, s. 555